HƏMID HERİSÇİNİN SÖYÜŞLƏ BİTƏN KİTABI

	30 iyul 2010


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Şahvələd ÇOBANOĞLU

HƏMID HERİSÇİNİN SÖYÜŞLƏ BİTƏN KİTABI

Bir dəfə Həmid Herisçi ilə maskalanmış bir tip barədə söhbət edərkən dedim: “Elə adam var ki, maskalansa yaxşıdır, çünki onun maskası özündən yaxşıdır”. Bilmirəm, bu fikir mənim öz ağlıma gəlmişdi, ya haradansa oxumuşdum. Amma Həmid o saat qeyd kitabçasını axtarmağa başladı ki, həmin cümləni ora yazsın.

Gecə idi, Şahbaz Xuduoğlunun verdiyi qonaqlıqdan gəlirdik. Həmidin yaşadığı mikrorayonda isə işıq yox idi. Hər yan qaranlıq idi. Onun qaldığı binanın qabağına çatanda maşından düşməsini gözləyirdim. Özüm də fikirləşirdim ki, görəsən, Həmid bu qaranlıqda pilləkənləri qalxa biləcəkmi. O isə hələ də axtarırdı, bloknotunu çıxarmışdı, amma qələm tapmırdı. Dedim, ay Həmid, boş ver, sonra yazarsan. Amma Həmid bildiyini elədi.
Sonra ona siqaret axtarmağa başladıq. Yaxındakı dükanlar bağlı idi. Yol boyu Həmid “JEK” işçiləri həyətlərindəki ağacları kəsərkən necə haray-qışqırıq salmasından danışırdı. Mən isə bir qulağım onda, yola baxa-baxa fikirləşirdim: “Bizim ayda-ildə bir babat cümləmiz olanda onu qeyd edib saxlayır, amma özü hər gün neçə-neçə orijinal, maraqlı və bənzərsiz fikirlər söyləyir. Nə maraqlı adamdır bu Həmid?!”
Ola bilər ki, indi deyəcəyim sözlər tərif sayılsın. Amma şəxsi təcrübəmi deyirəm. Son 20 ildə Azərbaycanda ən müxtəlif sahələri təmsil edən yaradıcı adamlarla, alimlərlə, ictimai fəaliyyətlə məşğul olan insanlarla üz-üzə gəldim. Onları canlı olaraq dinlədim, eyni zamanda illər boyu qəzet redaktoru kimi çox adamların müsahibələrini çapa hazırladım. Amma Həmid qədər maraqlı çox az adam tanıdım. Bənzəri olmayan bir adamdır. Məntiqi və hadisələrə yanaşma tərzi o qədər fərqli və gözlənilməzdir ki, hər zaman onunla söhbətdə ağlına gəlmədiyin vəziyyətə düşə bilərsən. Amma bir az ağlı olan adam üçün Həmid həmişə maraqlıdır. Kifayət qədər mütaliəli, savadlı və istedadlı olması isə Həmidi daha maraqlı həmsöhbətə çevirir. Həmsöhbət olmağa da xüsusi ehtiyac yoxdur, hətta sakitcə oturub onu dinləmək də olar. O, özü sənsiz də danışır...
Həmid Herisçi bəlkə özü də bilmir ki, o, müasir Azərbaycan tarixinə öz damğasını vurmuş bir adamdır. Bəlkə bunu onun yaxın dostları, ədəbi müttəfiqləri də bilmir. Tələsməyin, ona ümummilli lider-zad deməyə hazırlaşmaram. Amma öz gözlərimlə gördüyüm bir prosesi xatırlamağa çalışacağam. Ötən əsrin 80-ci illərindən başlayaraq Azərbaycanda daşlaşmış ədəbi-estetik düşüncə tərzinə hücumu Həmid başladı. Hamı Aydan danışanda, Həmid çaydan danışmağa başladı. Hər şeydən öncə ədəbi ilhamları doğrudan da Aydan Yerə endirməyi bacardı. Həmid sosialist inqilabından çox danışsa da məhz bu sahədə inqilab etməyi bacardı.
Bəzən deyirlər ki, hanı bu yeni yazarların əsərləri. Bu suala cavab vermək üçün mən heç vaxt yeni yazarların əsərlərini sadalamıram, çünki söhbət yeni bir prosesin başlamasından gedir. Mənim kənardan müşahidə etdiyim budur ki, Həmid illər öncədən elə bir hay-küylü proses başladı ki, bunun təsiri ilə hər kəs yeni olmağa çalışdı. Köhnələr də, Həmidi qəbul etməyən yenilər də...
Bu həftə Həmidin “Nekroloq”unu başdan-başa oxudum. Sonuncu səhifədə müəllif ağ yer saxlayıb. Həmin yerin üstündə isə yazılıb: “Müəllifin ünvanına söyüşlərinizi bura yaza bilərsiniz”.
Buna baxmayaraq “Nekroloq” olduqca ciddi bir əsərdir. Çox xoşuma gəldi. Anladım ki, Həmid düşündüyümdən də istedadlı, bənzərsiz bir yazardır. Anladım ki, Həmidin istedadı hələ də yeni əsər və ya əsərlər axtarır. Heç kimə bənzəməyən Həmidin özü özünə bənzəyən adamı axtardığı kimi. Onun çox sevdiyim gözəl bir şeri var:

Ey, mənə bənzər insan, sən hardasan?
hardasa yaxındasan
pərdənin arxasındasan,
ürəyin darıxır,
əlində kibrit qutusunu
oynatmaqdasan...

1064 dəfə baxılıb