ƏLİNİZ TELEFONDA OLSUN

	03 sentyabr 2010


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Şahvələd ÇOBANOĞLU

ƏLİNİZ TELEFONDA OLSUN

Çəkin və yayın!

Nəqliyyat Nazirliyi müfəttişlərinin köməksiz sürücünü döyməsi faktı böyük hay-küy yaradıb. Səbəbi də gün kimi aydındır. Döyülmə səhnəsi göz qabağındadır, döyən də görünür, döyülən də. Çünki ortada hadisənin videoçəkilişi var.

Ədalətsizliyin baş alıb getdiyi bir cəmiyyətdə bu, adi məsələ deyil. Çünki belə cəmiyyətlərdə tülkü tülkülüyünü sübut edincə dərisi boğazından çıxır. Amma bu dəfə əldə təkzibedilməz sübutlar var. Necə deyərlər, kor-kor, gör-gör.
Bu, birinci hal deyil. Artıq neçənci dəfədir ki, belə videoçarxlar böyük ictimai rezonans doğurur, ölkə idarəçilərini, ölkədəki əyri idarəçilikdən faydalanıb özbaşınalığa və səhlənkarlığa yol verənləri fakt qarşısında qoyur.
Jurnalist Aqil Xəlilin zeytunluqda MTN əməkdaşları tərəfindən döyülməsi də eyni qaydada lentə alınmışdı. Yoldan ötən məktəblilər səs-küyü eşidib mobil telefonları vasitəsilə baş verənlərin videoçəkilşini aparmışdılar. Sonradan da həmin çəkiliş çarxını jurnalistlərə vermişdilər. Məhz belə bir sübut hər kəsi fakt qarşısında qoydu. Yoxsa MTN maraqlı bir versiya irəli sürüb deyəcəkdi ki, bəs, “Azadlıq” qəzetinin müxbirini Əli Kərimlinin müavini Fuad Mustafayev döydürüb, ya da filan qəzetdəki filan həmkarı. Di gəl bundan sonra sübut elə ki, hadisə başqa cür olub.
Başqa bir halda biz N saylı hərbi hissədə qəhrəman əsgərlərimizin bir-birini döyməsi ilə bağlı, iraq olsun, filmə tamaşa etdik. Bu işdə də şübhə doğurmayan fakt ortada olduğu üçün ciddi ictimai rezonans yarandı. Axı bu nazirlər, nazirlərin böyür-başı, nazirlərdən yuxarılar hey deyirlər ki, biz jurnalistlər qarayaxma ilə məşğuluq, yazdıqlarımız yalan və böhtandır, ortada heç bir fakt yoxdur. YAP-çı deputatları dindirsən deyəcəkləri, nə danışırsınız, bizim əsgərlər arasında “dedovşina” ancaq Xalq Cəbhəsi dövründə olub. O zaman əsgərlər onlara verilən “jmıx”dan bişirilmiş çörəyin üstündə bir-birini qırırmış. Amma bu dəfə hər şeyi sübut edən videoçarx öz sözünü dedi. Rəsmi orqanlar reaksiya verdi. Faktı araşdırmağa məcbur oldular...
Başqa bir halda biz müəllimin şagirdləri döyməsinə tamaşa etdik. Adətən təhsildəki biabırçılıqlardan danışarkən Misir Mərdanov belə cavab verir: “Fakt ortaya qoyun!” Bu cür video və audioyazıları, fotoçəkilişlər isə əsl fakta çevrilə bilər. Məsələ ondadır ki, bunlar artıq dünyada yeni növ jurnalistikanın əsasını qoyub. Adına isə yeni media jurnalistikası deyirlər. Bu jurnalistikanın başqa bir adı xalq jurnalistikasıdır.
Xalq jurnalistikası bütün dünyada sürətlə inkişaf edir. Onun yaranmasını və inkişafını təmin edən amillər isə yeni media texnologiyalarından və internetdən istifadənin kütləviləşməsidir. İndi az qala hər kəsin əlində mobil telefon var, əksər telefonların isə video və foto çəkmək, səs yazmaq imkanları var. Böyük əksəriyyət ictimai əhəmiyyətli hadisəni qeyd edib internetə yerləşdirə bilər, özü də nəyisə bacarmayanda ətrafdakıların köməyi ilə bu işi başa çatdıra bilər. Nəticədə ictimai əhəmiyyət daşıyan vacib bir faktın üstünü açmış olar.
İnternetdə bloq yazmaq (xalq jurnalistikasının əsas sahələrindən biri) artıq peşəkar jurnalistikanın yol yoldaşına çevrilir. Bloqçular bəzən hadisəyə peşəkar xəbərçilərdən yaxın olur. Bombeydə terror aktı baş verəndə hadisənin mahiyyəti barədə doğru xəbərləri dünya mətbuatı yerli bloqçulardan, xüsusən də, SMS-lə yenilənən Tvitter bloqçularından almış oldu. Hazırda xalq jurnalistikasının peşəkar jurnalistikanı qabaqlamasına aid yüzlərlə fakt sadalamaq olar.
Amma ən vacibi bu işin vətəndaş cəmiyyəti baxımından olan əhəmiyyətdir. Bu cür jurnalistika istənilən ölkənin dəyişməsi üçün böyük töhfələr verə bilər. Cəmiyyətdə söz azadlığının boğulmasına qarşı dirənişə çevrilə bilər. Odur ki, əliniz telefonunuzda olsun, ictimai əhəmiyyət daşıyan hər şeyi qeyd edin, çəkin, yazın. Hətta nədənsə çəkinirsinizsə, narahat olmayın, onları anonim şəkildə internetdə yaymaq mümkündür.

692 dəfə baxılıb