QARDAŞININ MEYİTİNİ YEYƏNLƏR

	30 iyul 2010


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Şahvələd ÇOBANOĞLU

QARDAŞININ MEYİTİNİ YEYƏNLƏR

Bu gün Mark Tvenin əsərlərindən düşündürücü bir süjeti xatırladım. Əsərin qəhrəmanı axirət dünyasında həyatda öyrənə bilmədiyi suallardan birinə cavab axtarır. Tələb edir ki, insanlıq tarixində dünyaya gəlmiş ən böyük sərkərdənin kim olduğunu ona desinlər. Dərhal ona bu haqda məlumat verirlər. Amma bu adam kim olsa yaxşıdır? Əsərin qəhrəmanı şoka düşür. Bu ki onun qonşuluğunda yaşayan və illər öncə dünyasını dəyişən pinəçidir! Bu mümkündürmü? Bu necə ola bilər? Məlum olur ki, həm də bu pinəçi xırda bir hərbi bölüyə belə komandanlıq etməyib. Çünki həyat yolunu, peşəsini düzgün seçə bilməyib.

Mark Tven yarğanın qırağı ilə getməyi sevən yazıçıdır. Birdən də əsərin qəhrəmanı öyrənərdi ki, bəs dünyaya qədəm qoymuşlar arasında ən böyük sərkərdəlik potensialı onun özündə olub, bu halda bəlkə də ağlını itirərdi. Amma həyatda özünə düzgün peşə seçdiyinə əmin deyilsənsə, necə biləsən ki, sən böyük şahmatçı, yaxud böyük siyasətçi kimi doğulmusan, nəinki taksi sürücüsü kimi... Həyatın elə mürəkkəb yanları var ki, adam nə vaxtsa onu öyrənəndə, sezəndə doğrudan da reallıq hissini itirə bilər.
Amma peşə seçimində səhv etmək hara, yaltaqlığı özünə peşə seçmək hara? Ən dəhşətlisi budur. Həm də bu gün adi Azərbaycan reallığına çevrilən bir dəhşətdən söhbət gedir. Mark Tven sərkərdə kimi doğulub adi bir bölüyə komandanlıq etmədən ölənlərə, pinəçi kimi yaşayanlara təəccüb edir. Pinəçi olmaq isə faciə deyil. Bəs sərkərdə olmaq üçün doğulub bir yaltaq kimi yaşayanlara nə deyəsən? Yaltaqlıq peşədirmi ki, kimlərsə onu özünə iş seçirlər?
Bu yaxınlarda “Facebook”da şəbəkə dostlarım üçün bir cümlədən ibarət xırda bir qeyd yazdım: “Yaltaqlıq ölmüş qardaşının meyitini yemək deməkdir.” Yəqin ki, hər biriniz anladınız ki, bu cümlənin strukturu haradan götürülüb. “Qurani-Kərim”in ən yadda qalan cümlələrindən biri belə səslənir: “Qeybət etmək ölmüş qardaşının ətini yeməkdir.”
İnternetdə belə qeydlərə görə bəzən reaksiyalar alırsan. Kimlərsə sənin qeydini bəyənir, kimlərsə etiraz edir, kimlərsə şərh yazır. Etiraz edən yox idi. Bəyənənlər isə vardı. Dinşünas dostumuz Elşad Miri isə “Qurani-Kərim”dən olan cümləni xatırlatmışdı. Yəni biz bilək ki, bu fikrin kökü haradandır. Biz isə bilirdik. Axı heç kim “Qurani-Kərim”dən olan cümləni bilmədən istifadə etməz. Elşad bəyin din bilgilərinə böyük hörmətim var. Ondan gözləyirdim ki, yaltaqlıq haqqında İslam dininin baxışlarını yazsın. Bəs islam dini yaltaqlıq haqqında nə deyir? Axı yaltaqlıq qeybətdən də iyrənc əməldir.

***

Asif Atanın “Mənalar” essesindən sətirlər (“Şölə ayı, 8-ci il”) :
Elə bilirdi ki, möhtəşəmdir, bildi ki, məzlumdur.
Elə bilirdi ki, xoşbəxtdir, bildi ki, bədbəxtdir.
Elə bilirdi ki, haqlıdır, bildi ki, haqsızdır.
Elə bilirdi ki, böyükdür, bildi ki, kiçikdir.
Bildi ki, bilmirmiş!
Boynu yoğun, qarnı yekə, yerişi məğrur - "bəxtiyar" bir qul!
Adamdakı insanı sevirəm!
Məxluq yaratdılar, adını "yeni insan" qoydular.
Palçığa batır ki, təmiz qalsın!

1183 dəfə baxılıb