ƏZİZİM ƏZİZ... | Yeni Müsavat

	03 sentyabr 2010


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

ƏZİZİM ƏZİZ...

Hansı birimizdən soruşsalar, ağızdolusu deyərik ki, biz uşaqcanlı millətik. Özümüz yeməyib, balamızı yedirərik, boğazımızdan kəsib, onun əyin-başına xərcləyərik. Təki tay-tuş arasında utanmasın, onlardan geri qalmasın. Görürsünüzmü, bu sevgimizin içinə də nə qədər reklam rəngi qatılıb? Uşağın özü heç, təki el-aləm onun əyin-başına, yeyib-içdiklərinə baxıb, ünvanımıza “afərin belə ata-anaya” tərifi yağdırsın.

Uşaqlarımızı sevsək də, onlarla həqiqətən maraqlanmırıq. Doğrudur, onları qoruyur, yedirib-içiririk. Amma bir quşun öz balasına yanaşdığı kimi. Onu həyata hazırlaya bilmirik. Məktəbi, müəllimləri zatən boş verin, onlar barədə düşünəndə adamın ürəyi sıxılır. Ən yaxşıları uşağınızı ortabab balla ali məktəbin qapısına qədər gətirə bilər. Sonrası? Qosqoca boşluq... Uşaq uşaqlıqdan çıxır və gəlib yetişir o məşum gün. Yaxşı, bəs bir insan olaraq qabında nə var? Bu vaxta qədər nəyə sahib olub? Əksəriyyəti valideyninin ona az diqqət etməsindən şikayətçi, qəlbi boş, beyni isə qarışıqdır...
Bilirəm, Türkiyə-Ermənistan sərhədlərinin açıldığı, qəzetlərarası müharibənin alovlandığı.... bu günlərdə melanxolik əhvaldakı bu yazının çoxlarına görə, yeri yoxdur. Amma mənə görə, elə ən böyük yer buna ayrılmalıdır. Hərdən cəmiyyətdə aqressivliyi, tərbiyəsizliyi, cılızlığı ilə tanınan adamların şəxsi həyatla bağlı verdiyi müsahibələrini oxuyuram. Özü də qəsdən. Bu eybəcərliklərin kökünü tapmaq istəyir və dərhal tapıram. Məlum olur ki, zamanında xəmir, plastilin misalı bu uşağı da necə gəldi əzib-büzüb bu hala salıbar. Yəni bütün bəlaların kökü elə həmin dövrdə kimin öz uşağına necə yanaşmasıdır. Misal kobud səslənəcək, amma insanlar cins heyvan, yaxşı məhsul əldə etmək üçün çəkdikləri əziyyətin mində birini çocuqlarına münasibətdə etmirlər. Halbuki bu, daha çox əziyyət tələb edir.
İlk dəfə “Kəpənək effekti” adlı filmə baxanda dərk etmişdim bu gerçəyi. Çocuq yetişdirmək qosqoca bir dünyanı idarə etmək kimidir. “Yemini, suyunu” verməklə bitmir iş sən demə. Maşallah, bizimki kimi toplumlarda da uşağın yetişməsinə təxminən qarpızın yetişməsi kimi yanaşırlar: qızı papaq atanda yıxılmadısa ərə vermək, oğlanı bığ yeri tərləyib siqaret çəkməyə başladısa evləndirmək olar. Bəs bunun psixologiyası, yaxşı vətəndaş kimi yetişməsi üçün vacib şərtlər?
Bəlkə də bunun nəticəsidir ki, bu gün məmləkətdə axtarsan normal bir uşaq psixoloqu tapa bilməzsən. Nevropotoloq demirəm ha, onlardan, maşallah, çoxdur. Son illər körpələrin əksəriyyəti beyinaltı təzyiqlə, beyin travmaları ilə doğulduğundan bu sahə revanşdadır. Doğum evindən çıxan bütün yeni analar dərhal uşaq nevropotoloqunun qapısını döyür bir qayda olaraq. Bu sahənin həkimləri də bəs deyincə qazanır.
Amma çocuğunun xırdaca bir davranış, tərbiyə, psixoloji (bizdə bu söz dəlilik kimi qavranır, bilirəm, amma mənim haqqında danışdığım şey başqadır - S.T) problemi olsa, qapısını döyəcəyimiz həkim yox. Çünki bu sahə, demək olar ki, boşluqdadır. Biz, maşallah, uşaqlarımızın tərbiyəsini əsrlərin sınağından keçmiş kötək-şillə üsulu ilə həll edən müdrik xalqıq. Sizcə, “qızını döyməyən dizini döyər” misalına niyə limitsiz yaşam hüququ vermişik? Kimə desən ki, “uşağımın filan davranış problemi var, həll edə bilmirəm”, ya buna baş sındırdığın üçün sənə gülər, ya da ən yaxşı halda dürlü-dürlü cəza metodlarını məsləhət görər. Bir az ağlı başında olan valideyn isə ən pis halda interneti qurdalayıb, bu dərdə əcnəbi psixoloqların təşkil etdiyi forumlarda, uşaq saytlarında... əlac tapa bilər. Əks halda, yaşasın dədə-baba üsulu. Özü də fikir vermişəm, bir çox azərbaycanlılar uşağını döyərkən onun başına - ən həssas orqana vurmağa üstünlük verir. Kiçik uşağın beyninin nə qədər həssas olduğu, hər zərbə nəticəsində necə silkələndiyi və bunun vurduğu psixoloji travmanın detalları barədə uzun-uzadı danışmaq istəmirəm. Hamısını özünüz bilirsiniz...
Mən, sadəcə, bu bazar günündə içində bulunduğum əhvalı paylaşmaq istədim. Bir də... Davranışlarından təəccübləndiyiniz, dəhşətə gəldyiniz, lap olsun xoşlandığınız adamları çözə bilmək üçün imkan varsa, onun uşaqlığına səyahət edin. Hər şeyin səbəbi aydınlaşacaq. Necə deyərlər, öyrənmək üçün başqalarına, bilmək üçün yalnızlığa ehtiyacımız var.

623 dəfə baxılıb