QAZIN QİYMƏTİ NİYƏ GİZLİ SAXLANILIR

	09 fevral 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Şahvələd ÇOBANOĞLU

QAZIN QİYMƏTİ NİYƏ GİZLİ SAXLANILIR?

Vaxt vardı Rusiyaya “Qırmızı Rusiya” deyirdilər, indi ona “qaz Rusiyası” deyirlər. Ən azı “q” hərfi kiçilib. Köhnə imperiya xislətindən və totalitar idarəçilik ampluasından heç cür qurtula bilməyən bu böyük ölkə böyük mədəniyyətinə və resurslarına rəğmən dünyadakı yerini və öz gələcəyini müəyyənləşdirə bilmir. Yenə xırda oyunlarını, köhnə pozuculuğunu davam etdirir.

Rusiya daxili islahatlar və demokratik dəyişikliklər hesabına az müddətdə azad Avropa məkanın ən zəngin və rifahlı əlavəsinə çevrilə biləcəyi halda geridəqalmış regionlara strateji nəzarət uğrunda mübarizə apararaq özünü də, başqalarını da pis genlərin əsiri edir.
Bu ölkə Qafqazın da başının üstündə Domokl qılıncı kimi asılıb durur. O, Azərbaycanın qara kabusudur, Gürcüstan üçün az qala ölüm mənbəyidir. Heç Ermənistan üçün də müsbət rol oynamır, Qarabağı alıb ermənilərə versə də, yaxın dostu kimi çıxış etsə də ermənilər ruslar üçün oyuncaq funksiyası daşıyır. Onları rusların bədbəxt əsiri saysaq, qətiyyən yanılmarıq. Hətta ermənilərin də bir qismi bunu başa düşür və ölkələrinin gələcəyini Rusiyanın təsirindən qurtulmaqda görür.
Rusların da bir kəsimi bu cür Rusiyanın öncə onların ziyanına olduğunu başa düşür. İndi rusların “suveren demokratiya” deyilən gülməli bir icadı var ki, bunun hesabına ölkədə qeyri-leqal çar var və bu çar ölkəyə prezident təyin edir. Özü isə “Qazprom”la dünyaya meydan oxuyur. İndi bütünlüklə Rusiya dövləti özünü “Qazprom” kimi aparır, dünyanın bütün regionlarında qaz satın alır və ümumdünya qaz inhisarçı olmaq istəyir.
Bilirsiniz ki, həmin “Qazprom” qaz almaq üçün Azərbaycana da üz tutub. Təbii ki, Avropanın düşündüyü “Nabucco” qaz kəməri layihəsini pozmaq üçün. İlk gündən də bəyan edib ki, bizim qaza ən yüksək qiymət verərək onu almaq istəyir. Azərbaycan hakimiyyətinə yüksək təsirə sahib olan Rusiya bunun üçün Qarabağ söhbətini qaz söhbəti ilə qoşalaşdıraraq aləmi bir-birinə vurdu. Azərbaycan “Nabucco”dan yayınmağa başladı, Türkiyə ilə qaz sövdələşməsi pozulmaq üzrədir, fəqət İlham Əliyev gözlənilmədiyi halda qazın Rusiyaya satışına razı oldu.
Nəhayət, oktyabrın 14-də Bakıya gələn “Qazprom” şirkətinin prezidenti Aleksey Millerlə ARDNŞ-in “sinif rəhbəri” Rövnəq Abdullayev arasında imzalanan müqavilə Azərbaycan qazının Rusiyaya satılmasını rəsmiləşdirdi. Yəni Vladimir Putin dediyini elədi. Sevincinin də hədd-hüdudu yoxdur, Pekində səfərdə olan “çar baba” jurnalistlərlə söhbətində bu hadisəni yüksək qiymətləndirdiyini bəyan edib.
Bəs qiymətlər necə oldu? Vəd edilən rekord qiymət reallaşdımı? Elə məsələ də bundadır. Niyə qiymət ortada yoxdur? Nədən tərəflər qiyməti gizli saxlayır? Nədir, bəlkə alverin “şapkası” var?
Hələ yayda Rusiya rekord qiymətin olacağını deyirdi. Amma nooldu? Rövnəq Abdullayev qiymətlə bağlı suala cavab verməyib. Aleksey Miller isə deyib ki, bu, neftin və qazın bazar qiymətlərinə bağlı bir formulla müəyyənləşəcək. Hansı formulla? Bəzi qeyri-rəsmi mənbələrə görə, razılaşmış qiymət 1000 kubmetr üçün 180 dollardan da azdır. Amma hamı 300 dollardan yüksək bir qiymət gözləyirdi.
Bu, nə oyundur? Hanı rekord qiymət? Bu rəqəm kiməsə yüksək görünə bilər. Yaxud qazın maya dəyərinin 40 dollardan aşağı olmasını nəzərə alaraq bu qiymətin sərfəli olduğunu da deyə bilərlər. Amma unutmayaq ki, Rusiya ilin əvvəlində Ukraynaya satdığı qazın qiymətini 418 dollara müəyyənləşdirmişdi. Bizə bəyan etmişdilər ki, qaz Avropa qiymətlərinə alınacaq. Bəs hara getdi bu vədlər?
Adam söz tapmır və yalnız onu demək istəyirsən ki, deyəsən, bu, qaz müqaviləsi yox, qazlamaq müqaviləsidir.

727 dəfə baxılıb