UŞAQLAR VAR, ŞƏRAİT YOX

	30 iyul 2010


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

UŞAQLAR VAR, ŞƏRAİT YOX?

Adətən bu tipli müsahibələri, xəbərləri loru dillə desək, gözümə təpirəm. Birincisi, bir jurnalist olaraq adama “gəl-gəl” deyirlər. İkincisi də insanıq axı, kim varlı, müvəffəqiyyət sahibi olmaq istəmir bu fani dünyada? Osmanlı abilərimiz demiş, kimin ürəyindən keçmir saraylarda yaşamaq?

Yeri düşüb, qoy deyim. Hətta bu saray xülyası o qədər beynimizi xarab edir ki, hərdən birinci sinfə gedən qızım hansısa işin öhdəsindən uğurla gəlib məni sevindirəndə yarızarafat “ay maşallah, sən böyüyüb çox böyük adam olacaqsan. Bizi də saraylarda yaşadacaqsan” deyirəm. Uşaq da eləmə tənbəllik, perspektivdəki sarayı da gözümdən gətirir. Deyir, “səni öz sarayımda yaşamağa qoymayacam. Qoysam, bütün gün məni danlayacaqsan ki, sarayı təmiz saxla, pintilik eləmə, səs-küy salma. Daha onun harası saray oldu?”
Nəsə, mənim saray xülyama bir quş. Amma siz sarayda yaşaya bilərsiniz. Mətləbdən uzaqlaşmayım. Arada bir dünyanın varlı-hallı insanları, milyarderləri Allah heç qoymasa, varlı olmağın yollarını göstərir (Sadəlövhlük bizdə. Hansı axmaq varlı olmağın yolunu başqasına deyər?-S.T.) Özü də elə yol ki, bişmiş toyuğun da gülməyi gəlir. Məsələn, “mən uşaq vaxtından zəhmətkeş idim, atamın hər gün məktəbin bufetində yemək almağım üçün verdiyi pulları yığıb qənaətcilliyi öyrəndim. Beləcə, bu xasiyyətimi iş həyatında da tətbiq etdim”. Və ya “kasıb ailədə yaşayırdıq, bəzən quru çörəyi suya batırıb yeyirdik. Həmin günlərdə özümə söz verdim ki, bu ölkənin ən varlı adamı mən olacam”. Oxumusunuz, eşitmisiniz? Kimə gəlirsiniz, qardaşım?
Sonuncu belə açıqlama dünən yayılıb. Amerikalı yazar Malkolm Qladvel dünyanın ən uğur qazanmış simalarından biri kimi - üzüm ayağınızın altında, nəsə mən bu adamı tanımıram - qosqoca bir konfrans keçirib və orada toplaşan gənclərə deyib ki, iş həyatında müvəffəqiyyət qazanmaq üçün 10 min saat işləmək vacib şərtmiş. Yəni bu günə qədər 10 min saat işləmisinizsə, sizinçün yaşıl işıq yanacaq. Demək belə, sürətli bir hesablamaya başlayaq. Sutkada minimum 8 saat işləyiriksə, ilin günlərinin sayını 8-ə vurub, il ərzində neçə saat işlədiyimizi müəyyənləşdirək. Təxminən (şənbə-bazarı çıxmadan hesabladım) 2920 edir. 10 min saatı da 2920-yə böləndə məlum olur ki, alınan rəqəm 3.42465753-dir. Yəni kəsəsi, cənab Qladvelin dediyinə görə, 3-4 il çalışan insan öz karyerasında uğur qazana bilir.
Vallah-billah, yalan deyirlər, özü də gözlərinin içinə qədər. O şanlı Amerikada bu tip məsələlər necə həll edilir - bilmirəm. Amma bizdə uğura gedən yolda yaşıl işığın yanması üçün yaşıl rəngli pullarının çox olması lazımdır. Qoy misallarla deyim, aydın olsun. Girirsən bir polis bölməsinə, ağzından süd iyi gələn, BDU-nun hüquq fakültəsini yenicə bitirmiş birisi həm kapitandır, həm də bölmə rəisi. Əmrində də onlarla insan. Yüzlərlə insanın taleyinə cavabdehlik edir. Bu gün Tibb Universitetinin məzunları heç də savad kriteriyasına görə ixtisaslara bölünmürlər. Ən “jırnı” sahələrdə (ginekologiya başda olmaqla) ixtisas ala bilmənin taksası neçə min dollarlarla ölçülür. Sonradan isə həmin məzunların elə həmin yolla xəstəxanalarda karyera qurduğunun şahidi oluruq. Ali məktəblərdə qalıb müəllim işləmək və ya orta məktəblərdə çoxlu dərs saatı qazanmaq üçün də 10 min saat işləmək lazım deyil. Qazanclı biznesmen olmağın yolu əksər hallarda “atanşik”likdən, “gəlib-gedənləri yaxşı yola sala bilməkdən” keçir.
Digər sahələrdəki vəziyyəti sadalamayacam, hamısını özünüz bilirsiniz. Məncə, cənab Qladvelin də özünə əziyyət verməsinə gərək yoxdu. Bizdə sıravı JEK müdiri də uğura gedən yolun haralardan keçməsi ilə bağlı ona daha real, gerçək mühazirə oxuya bilər. Digər tərəfdən, ortada adi məntiq də var axı. Məşhur yazarın dediklərində həqiqət olsa, indi Bakının qul bazarındakılar nəinki milyonlar, trilyonlar, lap elə saraylar zəncirinə sahib olardılar.
P.S. Dünən Sosial Müdafiə Fondunun rəhbəri Səlim Müslümov da açıqladı ki, sən demə, bizdə təqaüd yaşının artırılması insanların işləmək istəyi ilə bağlıdır. Demək, onlar da Qladvelin tezisləri ilə yeni tanış olublar. Allah bilir, onların 10.000 saata çatmasına nə qədər qalıb.
P.P.S. Mən də bu gün düz 7 saat işlədim. Gələcək “saray”ımın qülləsi yavaş-yavaş görünür. Yaşasın!

497 dəfə baxılıb