BİR İRƏLİ, BİR GERİ-YERİMİZDƏ SAYIRIQ

	30 iyul 2010


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

BİR İRƏLİ, BİR GERİ-YERİMİZDƏ SAYIRIQ

Gözümüzü açandan bəşəriyyət bu binəva saatın əqrəbləri ilə oynayır. Qışda geri, yazda irəli... Əcnəbinin göydə balonlarla gəzdiyi bu fani dünyada biz hələ də qənaətcilliyə günəşin köməyi ilə nail olacağımızı düşünürük. Demək ki, nəymiş?

Bundan sonra elektrik enerjisinə bir saat daha çox qənaət edəcəyik, günəşin enerjisindən, şüasından daha çox yararlanıb, yalan olmasın, fotosintez olacaq, çiçək açacağıq. Daha bizim kürəyimiz yerə gəlməz. Varmı bizə yan baxan? Neftimiz bir tərəfdən, naz-qəmzə ilə satdığımız qazımız o biri tərəfdən, indi də enerjiyə qənaət edirik. Kim nə deyər bizdə olan qənaətcilliyə?
Bir tərəfdən də tənbəlliyə meyilli millət olaraq, bu saat dəyişimində hamımızın beynini ani olaraq məşğul edən bircə sual var: bu dəfə saat dəyişəndə daha çox yatacağıq, yoxsa daha az? Müjdələr müjdəsi. Daha çox yatacağıq, şirin qış yuxusuna gedəcəyik. Bir də yazda açacağıq yuxulu gözlərimizi yorğun-arğın. Kefiniz lap ala buluda çıxsın deyə, bu saat “açılımı”na bir fəlsəfi don da geyindirək. Təsəvvür edin, əqrəblər bir saat geri çəkilir. Sanki daha öncə həmin saatı yaxşı dəyərləndirmədiyiniz üçün sizə növbəti şans verilir. Bu saatı bir daha, yenidən və daha gözəl yaşayın. Yəni sizdən bir saatınızı oğurlamırlar, əksinə bir az daha hədiyyə edirlər. Özü də zarafat deyil, bəzi Qərb ölkələrindən, lap elə Amerikadan nədə geridə qalsaq da, saat məsələsində irəlidəyik. Biz həyatı onlardan bir neçə saat irəlidə yaşayırıq. Nolsun ki, qabağa gedib onların yuxudan oyanmasını gözləyirik.
Bu qədər optimizm yetər, bizlik deyil. Ayağınız yerə dəysin deyə bəzi acı gerçəkliklərdən də danışmağın vaxtıdır. Dünya alimləri - həkimlər, coğrafiyaşünaslar... bir ağızdan deyirlər ki, bu saat dəyişimi insan orqanizmi üçün təhlükəlidir. Bəlli xəstəlikləri olanlara ziyan verir, qəzaların sayını artırır və sair. Bu səbəbdən də əksər inkişaf etmiş ölkələrdə saatların əqrəbləri ilə oynamırlar. Qənaətin daha optimal və 21-ci əsrə yaraşan üsullarını tapırlar. Bizdə isə insan faktoru, onun kimyasına bu yolla edilən zorakılıq heç kimin vecinə deyil. Normal həyatını normal saatda yaşamaq istəyi də vətəndaşın digər istəkləri kimi basdırılıb.
Zarafat deyil, ölkə bu qədər sərvətinə, təbii ehtiyatına baxmayaraq, yenə də borc içində üzür. Dünyaya yeni gələn körpələrin boynuna neçə yüz dollar borc yükləyirlər. Bir tərəfdən metronun, o biri tərəfdən ildə bir neçə dəfə yanacağın, indi də qazın qiymətini qaldırırlar. Amma Allah qəhr etsin, olmur ki, olmur. Borcu ödəmək mümkünsüzdür. Ona görə də çarə qalıb Günəşin icazəsinə. İldə iki dəfə əqrəblərlə oynayırlar. Çak-çuk, çak-çuk...
Guya ki, qənaət edəcəyimiz yeganə sahə elə buymuş. Qənaəti dövlətin təpəsindən başlayaraq etmək daha məqsədəuyğun olmazmı? Yersiz xərclər, səfərlər, lükslərə xərclənən pullar bir az azaldılsa, səmərəsiz tədbirlər ixtisar edilsə, neftin pulları səpələnməsə, yerli-yersiz adamlara təqaüdlər kəsilməsə... Dama-dama göl yox, okean olar, okean. Sizə zarafat gəlməsin, çat verən yeni körpülər, ildə bir neçə dəfə pul yemək üçün təkrar-təkrar çəkilən asfaltlar, ölkə böyüklərinin keçdiyi yollardakı ağacların üzərinə quraşdırılan rəngli-rəngli işıqlar bilirsiniz nə qədər pul edir? Bunların bir qismi ixtisar olunsa, nə qədər pul edər? Heç onda saatın əqrəblərini çəkməyə də ehtiyac qalmaz. Amma edilmir və ənənəvi olaraq hökumətin gücü sadə vətəndaşın cibinə girməyə, əsəbləri ilə oynamağa çatır.
Bəlkə mən başbilənlərimiz qədər ağıllı deyiləm. Amma bir müşahidə mənə imkan verir ki, bu saat çəkiminin enerjiyə qənaət baxımdan o qədər də faydalı olmadığını düşündürsün. Təsəvvür edin, ikinci növbədə oxuyan uşaqlar artıq evə qaranlıq düşəndə gəlir, iş saatı 7-8-də bitənlər qaranlıqda ofisdə oturmalı olur. Deməli, həmin saatlarda enerji də istifadə olunur. Bu təxminən Molla Nəsrəddinin qənaətlə çörək bişirməyinə bənzəyir. Ununu az qoyanda xəmir boş alınır, suyunu az qoyanda isə bərk. Beləcə, Molla Nəsrəddin axşama qədər bir az su - bir az un deyib, bir orduya bəs edəcək qədər çörək bişirir. Bax bizimki həmin söhbətdi, o yan-bu yanı yox.
Necə deyərlər, bir irəli, bir geri... Onsuz da xeyri yoxdur. Yerimizdə sayırıq. Və hamı irəli gedəndə biz geri addımlayırıq. Ona görə də yenə qaranlıqlardayıq....

470 dəfə baxılıb