BAYRAM BİTDİ, YAŞAMAĞA DAVAM!

	11 mart 2010


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

BAYRAM BİTDİ, YAŞAMAĞA DAVAM!

Bir neçə gün davam edən bayramlardan sonra ilk olaraq məmləkətin kriminal xronikası ilə maraqlanıram. Qaramatlıqda qınamayın, amma hər ölkənin halını, insanlarının yaşam standartını və sairi məhz bayramsonrası kriminal xronikaya baxıb müəyyənləşdirmək mümkündür. Məsələn, fikir verirəm, elə qonşu Türkiyə qəzetləri “Bayram günləri yenə can aldı” kimi manşetlər yazanda həmin günlərdəki yol-nəqliyyat qəzalarını sadalayırlar. Neyçün ki, osmanlı abilərimiz üçün ikicə günlük bayram belə turistik mərkəzlərdə istirahət etmək, ən pis halda isə məmləkətdəki valideynlərə baş çəkmək deməkdir.

Hamı düşür yolların canına - bunun içkilisi var, naşı sürücüsü var... Nəticədə zəncirləmə yol qəzaları. Fransa, Amerika kimi ölkələrdə bayram soyuq günlərə təsadüf edibsə, keflənib donvuranlar, ya da bar-restoranlarda xuliqanlıq edənlər kriminal xronikanın baş rol ifaçıları olur.
Azərbaycanın son üç gündə yaşadığı kriminal olayların özətinə diqqət yetirsəniz nə demək istədiyimi anlayacaqsınız. Demək belə... Bu üç günə nələri sığdıra bilmişik? Sumqayıtda bir qadın ailə münaqişəsi çərçivəsində ərini qətlə yetirib, Şəmkirdə qardaş bacısını boğub, Qubada 15 yaşlı qız ərə getməmək üçün özünü öldürüb, 24 yaşlı gənc intihar edib, Bakıda bir qadın özünü dənizə atıb... Hər halda, bu, biz qəzetçilərin tapıb üzə çıxardıqlarıdır. Yenə də təkrarlayıram, bu sayaq hadisələr, başqa ölkələrdə, elə adi günlərdə də baş verə bilər. Amma nə hikmətdisə, Azərbaycan insanının qanı daha çox bayram günlərində cuşa gəlir, bir dəliqanlılıq havasına bürünür və sair... Psixoloq olmasam da, az-çox yan-yörəmdə yaşananlara baxıb, bunun səbəbləri barədə acizanə şərh yürüdə bilərəm.
Öncə ondan başlayaq ki, bayram günlərində bütün ailə fərdlərinin evdə, sıcaq atmosferdə deyib-gülməsi haqq-hesabı reklamçıların uydurmasıdır. Yəqin o Türkiyə reklamlarını siz də görmüsünüz - ana mətbəxdə gülə-gülə yemək hazırlayır, qonaq otağında qayınana-baldız-qayın, eləcə də sonuncuların colma-cocuqları var-gəl edir. Sonra süfrəyə buğlana-buğlana yemək gəlir, hamı yenə eyni məntiqsizliklə gülümsünüb yeməyə cumuşur və sair. Dedim axı, reklamçı uydurması. Evinə bu qədər qonaq gəldiyi üçün (xüsusən də ərinin qohumları) gülə-gülə mətbəxdə yemək hazırlayan bir qadın göstərin mənə, qarşısında baş əyim. İkincisi, bütün bu prosedurlar mənasız, yersiz bir mükəlləfiyyətdir. Çox az adam içindən gəldiyi üçün qonaq gedir. Sadəcə, qayda belədir - gedilməlidir, vəssalam.
Xüsusən da Qurban bayramı. Həmişə demişəm, təkrarlamaqdan da yorulmuram. Çünki hər il mənzərə də təkrarlanır. Qurban bayramının mahiyyətini, fəlsəfəsini zay günə salan bizlər onu hər il “xala-xala” oyununa çeviririk. Qohumlardan bir neçəsi qoyun kəsir, sonra onu elə öz qohumları arasında da paylayır. Tutaq, Əlinin oğlu Vəli əmisigilə qurbanlıq pay aparır, elə Vəli əmisigildən də eyni həcmdə qurbanlıq payla geri qayıdır... Kimsəsiz qocalar, uşaqlar evləri, eləcə də yardıma möhtac insanları xatırlayanlar təəssüf ki, azdır. Bizdə çox vaxt bu qurbankəsmə əməliyyatını əzələ nümayişi, şöhrətpərəstlik naminə edənlər də tapılır. “Qoy qonum-qonşu, tanış-biliş bilsin ki, mənim maddi vəziyyətim yaxşıdır” haqq-hesabı olur ortada. Nəticə... Dediyim kimi, adamı bayramdan da iyrəndirirlər.
Qayıdaq girişdəki krimxronika söhbətinə. Bayram günləri işdən aralanma, özünlə baş-başa qalma deməkdir. İlin-günün bu vaxtında, bunca qayğının, dərd-azarın içində isə özünlə təkbətək qalmağa ürək lazımdır. Təsəvvür et, boşluqdan istifadə edən içindəki Sən nə qədər suallar qoyur qabağına, nələrin hesabını soruşur, nələrdə ittiham edir səni. Susdura da bilmirsən. Hələ buna başqalarıyla, adi günlərdə bir cümləni zorla deyən ev əhliylə danışmağı da əlavə etsən, görərsən ki, əməllicə cəhənnəmin içindəsən. Ev qadınları bayram günlərində özünü torpağı işğal edilmiş mülkədar kimi hiss edir. Sevimli serialları göstərilmir, ər-uşaq evin içində hər saniyə nəsə tələb edir, rəfiqələrlə çənə vurmağa vaxt yox. Yemək bişir, qab yu, ev yığışdır. Sonra yenə yemək bişir.... Beləcə, sıxıcı bayram günlərinin tez bitməsi üçün dua edirlər. Odur ki, dediyim o özüylə baş-başa qalma, eləcə də məişət qayğıları insanın bütün kimyasını, həyat ritmini pozur. Biz bayrama istirahət etmək üçün yox, daha çox işləmək, özümüzü yormaq, yükləmək, əsəbiləşdirmək üçün yanaşan toplumuq. Nəticəsi göz qabağındadır: ər qatili, intihar qurbanı, yaralamalar...
Dünən elə bu barədə düşünürdüm ki, gördüm gənc qəzetçi həmkarım Fərahim İlqaroğlu da gmail ünvanındakı statusuna yazıb: Bayram bitdi. Yaşasın işşşşş! (Bu, təxminən “reklamlar bitdi, seyrə davam” anonsu kimi bir şeydir) “ş”lərin sayı Fərahimin sevincinin böyüklüyünə işarə idi. Anladım ki, mənim kimi düşünənlər çoxdur. Bizim abrımızı iş örtür. Zarafatsız...

188 dəfə baxılıb