YOL VERİN, QUDAM GƏLİR

	03 sentyabr 2010


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

YOL VERİN, QUDAM GƏLİR

Gözünüz aydın, bəh-bəhli daha bir qanun layihəsi hazırlanıb. Azərbaycan Respublikası Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Komissiyası tərəfindən “Vəzifəli şəxslərin fəaliyyətində maraqların toqquşması haqqında” qanun layihəsi hazırlanıb. Özü də Avropa Şurası və Amerika Ədliyyə Nazirliyinin ekspertləri tərəfindən rəy alıb.

Konstitusiya Araşdırmalar Fondunun rəhbəri Əliməmməd Nuriyev qeyd edib ki, həmin qanun layihəsi yaxın vaxtlarda parlamentə təqdim olunacaq. O hesab edir ki, bu qanun qəbul edildikdən sonra dövlət orqanlarında yaxın qohumların birgə işləməsi ilə bağlı neqativ hallar aradan qalxa bilər. Deyilənlərə inansaq, sözügedən qanun nəticəsində qohumların uyğun işlə təmin edilmək prosesləri ilə bağlı mexanizmlər də işlənib hazırlana bilər.
Birinci qanunun adından başlayaq. Mən bilən, Azərbaycanda vəzifəli şəxslərin fəaliyyətində maraqların toqquşması deyəndə tamam ayrı şey nəzərdə tutulur. Kimsə kiminsə “toçka”sına ilişəndə və ya badalaq vurub, qabağa keçmək istəyəndə deyirlər ki, bəs filan məmurla o birinin maraqları toqquşub. Yoxsa ki, kiminsə qohumu onunla bir yerdə işləyir deyə maraqlar təmin olunmasın, neqativ hal sayılsın, bu, boş söhbətdir.
İkincisi, Azərbaycan elə məmləkətdir ki, burda hansı institut pis fəaliyyət göstərsə də, qohumçuluq institutu cağbacağ, dəf kimi işləyir. Bunu qanuna rəy verən Amerika Ədliyyə Nazirliyində, Avropa Şurasında hansısa Con bilməyə bilər. Amma əlahəzrət milli fakt deyir ki, peşmandı bizlərdə biri azca qabağa gedib, qotur bir idarədə bir şöbə müdiri olsun, dərhal “yaxından-uzaqdan” gələn qohum-əqrəba yapışacaq ətəyindən. Birinin oğlunu idarədə işə düzəldəcək, o birinin qızının imtahan-zaçotunu tapşırtdıracaq, bir başqasının qardaşını əsgərlikdən saxlatdıracaq. Tam qəbilə psixologiyası, qohumcanlı olmaq kompleksi, nə bilim daha nə. Yəni bu, cəmiyyətin ən aşağı təbəqələrində belədir və ona görə də heç kəsin “yuxarıdakılar niyə vəzifəyə özününkünü çəkir” kimi irad səsləndirməyə haqqı çatmır. Biz toplum olaraq qohumcanlıyıq, canımız yanmasın...
Və indi də parlament qanunu müzakirə edib, bu azarımızı aradan götürəcək. Ondan sonra məmləkətdə bir 37-ci il ab-havası başlayacaq ki, gəl görəsən. Hamı bir-birini inkar edəcək, “oğullar ataya görə cavabdehlik daşımayacaq”, həmin günə qədər can-ciyər olanların yaxınlıqlarının da körpünü keçərkən baş verdiyi ortaya çıxacaq və sair. Özü də qohumluğu sübut etmək sizə asan gəlməsin ha. Söhbət təkcə bibioğlu-dayıqızı yaxınlığından getmir ki. Bizimki kimi topluluqlarda “xalaoğlunun bibisi nəvəsinin əmisi qızı” da can-ciyər qohum statusundadır və lazım gələndə vəzifəli qohumu ona da görüm-baxım edə bilər. O şəcərə qohumluqlarını hansı dövlət orqanı, necə araşdırıb ortaya çıxaracaq, orası da maraqlıdır.
Şər deməsən xeyir gəlməz deyiblər. Məndən soruşsanız, bu yeni qanun çox qanlar axıdacaq, çox ailələr dağıdıb, çox uşaqları atasız qoyacaq. Zarafatsız, təsəvvür edin ki, yüksək vəzifədə çalışan bir məmur qanunun qəbulundan sonra həyat yoldaşının bütün qohumlarını işdən çıxarır.(Bizdə arvad tərəfin qohumu yalan olmasın müqəddəs şəxs sayılır- S.T) Gör bundan sonra azca “qürur”u olan qadın bir dəqiqə o evdə duruş gətirər və ya ərinin başında tük qoyar? Və ya əmioğlu əmioğlunu işdən çıxarmağa məcbur olur. Çörəyinə bais olduğu üçün sonuncu birincini qanına qəltan edər, ya yox? Dedim axı, qəliz söhbətdir...
Amma sizə deyim ki, Kərəmi burda ağlamaq tutmur ha. Kərəm dəsmalını qanunun müzakirəsi zamanı çıxaracaq. Elementar bir məqam. Qanun harda müzakirə olunacaq? Milli Məclisdə. Qanuna “ok” hardan veriləcək? Laaaap yuxarılardan. Hər iki yerdə də qohumcanlılığın gül vurduğunu nəzərə alanda onun qəbuluna zərrə qədər inam qalmır. Yüksək vəzifəli məmurların, oliqarxların övladlarının harda işlədiyini bilənlər nə demək istədiyimizi anlayar. Ya da dediyim kimi, qanun qəbul olunacaq, amma heç kim öz qohumunu rus demiş, “priznavat” eləməyəcək. Yenə də sıfır vur sıfır, əldə var sıfır söhbəti...
Deyəsən, siz də mənim kimi, informasiyanın açar cümləsinə fikir verməmisiniz axı. Axı orda göstərilir ki, sözügedən qanun nəticəsində qohumların uyğun işlə təmin edilmək prosesləri ilə bağlı mexanizmlər işlənib hazırlana bilər. Demək nə olacaq o mexanizm? Əli öz idarəsindəki qohumlarını göndərəcək Vəli dostunun idarəsinə. Təxminən “Bənövşə, bəndə düşər” oyunundakı kimi. Əliylə Vəlinin komandası dayanacaq üz-üzə, biri o birinə bağıracaq “Sizdən bizə kim düşə”? Cavab gecikməyəcək: “Adı gözəl, özü gözəl filankəs”.
Bu da belə. Bütün iztirablara beləcə son qoyulacaq. Bizə isə bu oyuna çəpik çalmaq qalacaq. “Qulp”un devizində necə deyilir? Bizə qalan bu şor olacaq, şor...

529 dəfə baxılıb