NOVRUZƏLİNİN “E-MƏKTUB”u

	03 sentyabr 2010


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

NOVRUZƏLİNİN “E-MƏKTUB”u

Biz vaxtilə Novruzəliyə gülürdük. Ağasının məktubunu bütün məsuliyyəti ilə ünvana çatdırmaq üçün poçt qutusunun yanında keşik çəkən, onu qutudan götürən poçt işçisi ilə əlbəyaxa olan 19-cü əsr Mirzə Cəlil qəhrəmanından danışıram. İlin-günün bu vaxtında, internetin jet sürəti ilə işlədiyi bir zaman kəsimində bəlkə də Novruzəli daha gülməli görünə bilərdi. Amma Azərbaycanda və 2009-cu ildə yox... Səbəbini indi deyəcəm.

Kasıb jurnalistin vergi idarəsi, bankla işi olmaz, bilirsiniz. Nə qazanırıq ki, onu da aparıb banka yerləşdirək və ya vergi hesabı açdıraq? Nəsə, xoşbəxtlik bizi vurdu və KİV-in İnkişafına Dövlət Yardımı Fondunun elan etdiyi müsabiqəyə yazı verəsi olduq. Amma yazının əziyyəti qaldı bir tərəfdə, tələb olunan sənədləri yığınca can cəkdik. Niyəmi? Çünki onların sırasında dediyim o bank hesabı və şəxsi VÖEN də tələb olunurdu. İlk anda sevindik ki, əşi, artıq ölkədə yeni layihə çərçivəsində “vahid pəncərə” sistemi tətbiq olunur. Adından da göründüyü kimi, sənədi elə bircə “pəncərə”dən verirsən, qalan işləmləri özləri həll edirlər. Allah heç qoymasa, bu layihə sayəsində vergi, gömrük, miqrasiya sisteminin elektron bazaları yaradılıb, internet saytları lazımi səviyyəyə çatdırılıb və dövlət orqanlarını əlaqələndirən vahid bir mühit formalaşıb ki, “e-hökumət” (əslində təcrübə göstərdi ki, rəsmi idarələrdə bunu artıq eeeehhh-hökumət kimi qəbul edirlər -S.T.) mükəmməl formada fəaliyyət göstərsin. Zarafat deyil, dövlət orqanlarının saytlarının layihələri icra olunarkən “üç klik konsepsiyası”nın prinsiplərinə əməl olunması nəzərdə tutulur. Bu prinsip istifadəçinin kompyuter düyməsini üç dəfə basmaqla istənilən informasiyanı almasına imkan yaradır.Yəni bu konsepsiya sayəsində saytın funksionallığı maksimum həddə çatır və onu kompyuter savadından asılı olmayaraq, ən sadə istifadəçi üçün də açıq edir.
Türkün sözü, davulun səsi uzaqdan xoş gəlir, elə deyil? Bax, mən də sizin kimi hər gün oxuduğum bu informasiyalara aldandım. Amma təcrübədə məlum oldu ki, bu pəncərə o pəncərədən deyil. Cəftələri bərk-bərk bağlıdır.
Birincisi ona görə ki, bu e-hökumət layihəsi də iqtidarın digər layihələri, konsepsiyaları kimi qosqoca yalan, pul silmə əməliyyatıdır. Ortada vahid pəncərə var, amma onun arxasında oturan adam “Əhməd haradadır” filminin qəhrəmanı kimi “pəncərəni açıq saxlamağa ixtiyarım yoxdur” deyib durub. Kompyuter, internet sistemi bərbad, işçilər texnikadan bixəbər... Nəticədə də bir orqanın digərinə göndərdiyi məktub internet “sürət”i ilə minimum 1 həftəyə çatır. Təsəvvür edirsiniz, məktubu göyərçinin ayağına bağlayıb, yollasanız, işiniz daha asan həll olunar. Xahiş edir, hətta yalvarırsan ki, qardaş, mənə sizin e-hökumət layihəniz lazım deyil, verin sənədimi, özüm dədə-baba üsulu ilə aparım digər orqana. Dərhal xətirlərinə dəyir, üz-gözlərini turşudurlar ki, bəs siz bizim internetimizə, məktublaşma mədəniyyətimizə şəkk edirsiniz? Bəs yaxşı, bu məsələ niyə sürünür? Cavab yenə ənənəvidir: məktubdur da, lazımi ünvana bir az gec oturub. İnternetdə bir az ləngimə olur. Bir həftə, eləmi?
Əslində belə anormallığın yaranmasının çox sadə səbəbi var. Hökumət ətək-ətək pul xərcləyir, yeni layihələrə qoşulur, avadanlıq alır və öz aləmində dünya ilə ayaqlaşmağa çalışır. Amma üstü bəzək, altı təzək prinsipi ilə. Necə deyərlər, hər şey var, lakin heç nə yoxdur. Yəni bu yenilikləri edir, amma onlardan lazımi səviyyədə istifadə edə biləcək kadrlardan xalidir. Niyə? Yəqin bilirsiniz. İndi dünyada ən çox qazanan peşə sahibləri kompyuter mütəxəssisləridir. Onlara dünyanın hər bucağında böyük ehtiyac var. Hara getsələr, ən yüksək məvacib, şəraitlə təmin olunurlar. Həmin məntiqlə düşünəndə yüksək səviyyəli kadrın hansısa vergi idarəsində və ya JEK-də, cüzi məvaciblə işləyəcəyi sizə inandırıcı görünürmü? Yox. İnsanlar indi borc-xərc pul yığıb, övladlarını xaricdə oxutdurur, ali təhsilini bitirəndən sonra isə elə orada işləmələri üçün çalışırlar. Bəzənsə yaxşı oxuyan tələbənin üzünə elə o ölkədə dərhal qapılar açılır. Və işləyirlər sərhədin o tayında... Bizsə bu kompyuterlərlə, internet sistemi ilə əlləşməkdə olan “mütəxəssislər”in ümidinə qalır və Novruzəlinin gününə düşürük...
Özü də Novruzəlinin gününə düşsək, dərd yarıdır. Məşhur personajın heç olmasa, məktubunu göndərib, onun taleyini gözü ilə görmək şansı vardı. Biz yazıqlar heç onun sorağını da ala bilmirik... Necə deyərlər, güdməyə qutumuz da yox. Bu da sizə e-hökumət... Ehhh, daha nə deyim.

347 dəfə baxılıb