LOTOS GÜLÜ | Yeni Müsavat

	15 mart 2010


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Zamin HACI
zaminhaci@gmail.com

LOTOS GÜLÜ

Dünən söz vermişdim baş cangüdən Bəylər Əyyubovun Bakının “8-ci kilometr” adlanan ərazisində tikdirdiyi ticarət mərkəzi haqda yazacağam, sözümün üstündə dururam. Həm də əziz oxucular bilsin ki, bu ticarət mərkəzi haqda araşdırmalarım sonucunda olduqca gözlənilməz faktlar aşkar etmişəm. Məsələn, siz indiyə qədər bilirdinizmi Bəylər Əyyubov buddizmin qatı tərəfdarıdır? Bilmirdiniz, təbii ki. Onda buyurun oxuyun.

Yoldaş Əyyubovun tikdirdiyi nəhəng ticarət mərkəzi “Lotos” adlanır. Nə üçün lotos? Axı doğma, çiçəklənən vətənimizdə bu lotos gülü bitmir, bəlkə axtarsan bəzi nəbatat bağlarında tək-tük nüsxələrini taparsan. Məntiqlə, bir azərbaycanlı açdığı ticarət mərkəzini lalə, qızılgül, bənövşə, lap bəd ayaqda xarı-bülbül, bir az improvizasiya qabiliyyəti olsa “Dağ çiçəyi” adlandırmalı idi. Hətta bu lotosun dilimizdə qarşılığı olan nilufər sözü də işə yarayardı. Burada isə birdən-birə hansısa lotosdan söhbət gedir. İcazənizlə, izahat verim.
Məsələ ondadır ki, bu lotos gülünün qədim mifologiyalarda önəmli yeri vardır. Misir fironlarından tutmuş Hindistan maharacalarına qədər çoxları bu gülə pərəstiş ediblər. Ancaq lotosa ən çox pərəstiş buddizmdədir. Çox məşhur buddist duası elə bu cür tərcümə edilir: “ey lotos gülünün incisi” (orijinalda “om mani padme xum”). Etibarlı qaynaqlardan öyrənmişəm ki, yoldaş Əyyubov gizli şəkildə Tibetə səfər edib və orada buddizmi qəbul etmişdir. Buna çox şadam, çünki elə mən özüm də Budda Qautamanın alovlu tərəfdarlarındanam.
Bəli, lotos gülü ilə Əyyubov arasında hansısa sakral bağlılığın olması gün kimi aydındır. Lotos suda, adətən lilli və bulanıq sularda bitir. Qədim inanclara, o cümlədən buddizmin inanclarına görə lotos təmizlik, saflıq, hakimiyyət, çirkabdan gözəlliyə inkişaf rəmzidir. Əgər Əyyubovun keçmişdə yanğınsöndürən, indi isə hakimiyyətin birinci şəxsinin qoruyucusu olmasını nəzərə alsaq burada inkişafın mərhələlərini görə bilərik. Su - yanğınsöndürən, hakimiyyət - qoruyuculuq paralelləri ilə. Yeri gəlmişkən, Buddanın taxtı lotos ləçəkləri şəklində təsvir olunur.
İndi keçək “Lotos” ticarət mərkəzinin yerləşdiyi məkana, çünki bunu da yoldaş Əyyubov olduqca simvolik şəkildə, tam buddizm ənənələrinə uyğun seçmişdir. Niyə məhz “8-ci kilometr”? Baş prokuror Qaralov kimi bazarı Qaradağda açmaq olmazdımı? Olmazdı. Çünki qeyd elədiyim kimi, yoldaş Əyyubov “istinni” buddistdir.
8 rəqəminin buddizmdə böyük anlamı vardır. Elə bayaqdan haqqında bir kitablıq söz yazdığımız lotos 8 ləçəklidir. Buddizmdə insanın ruhani yüksəlişi 10 mərhələdən ibarətdir, bunlardan səkkizincisi “açala” (yox olma mənasını verir) adlanır və maddi, bədən yüksəlişinin sonuncusudur, bundan sonra adam bədəndən qurtulur. Çox dərinə gedib başınızı ağrıtmaq istəmirəm, bunu yoldaş Əyyubov yaxşı bilir, sizlik deyil.
Ümumiyyətlə 8 rəqəmi sonsuzluq, əbədiyyət simvoludur, çünki bunun yazılışında da nə baş var, nə axır. Əyyubovun 8 rəqəmini seçməsi onun əbədi cangüdən olacağına da işarədir.
Mən yazılarımda “dombalaq aşmaq” ifadəsini tez-tez işlədirəm, bunun özü də buddizmdən irəli gələn bir məsələdir, çünki insan dombalaq aşarkən lotos çiçəyinə bənzər görkəm alır. Sadiq oxuculardan Elçin Əliyev bu mövzuda bir şeir yazıb:

“Sevincdən, həm ölkəyə kədərdən,
Xeyir və bəd xəbərdən,
Bəzən olur hünərdən
Biz dombalaq aşırıq.
İdmandakı uğurlar
İlbəil artmaqdadır.
Bizim idmançılarımız
Dombalaq aşmaqdadır".

Elə Bəylər Əyyubovun buddizm sevgisi haqda yazımızı da bu xoş notlarla bitirirəm. Om mani padme xum, yoldaş Əyyubov.

948 dəfə baxılıb