QARABAĞI SORUŞANLAR | Yeni Müsavat

	14 mart 2010


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Zamin HACI
zaminhaci@gmail.com

QARABAĞI SORUŞANLAR

Əsgərlik yoldaşım zəng vurub dedi ki, onun qardaşının hansısa sənəd alması üçün doğum haqda şəhadətnaməsi lazımdır, ancaq bu sənədi itirib. Vüqar - əsgərlik yoldaşımın adı belədir - Ermənistan SSR-də doğulub, qaçqındır, ancaq bunun bizim mövzuya o qədər də dəxli yoxdur, sözgəlişi yazdım. Uzun sözün qısası, qəzetdə doğum şəhadətnaməsinin itməsi haqda elan verməliydim, Vüqar məni bununçün aramışdı. Detalları öyrənib elanı qəzetə verdim, səhəri Vüqar zəng vurub deyir: “Bəs nə oldu, elan niyə çıxmır?” Məlum oldu ki, qardaş mənim hansı qəzetdə çalışdığımı ümumiyyətlə bilmirmiş.

Bu ibrətamiz əhvalat biz azərbaycanlıların Qarabağ məsələsinə münasibətinə olduqca bənzəyən əhvalatdır. İzah edim.
Təzəlikcə, yanvar ayında Türkiyənin baş naziri Ərdoğan Moskvaya səfər eləmişdi, deyildi ki, orada Rusiya rəhbərləri ilə müzakirə edilən əsas mövzulardan biri Qarabağ olub. Camaatımızın bəzisində gülməli ümidlər də yaranmışdı, hətta bir tanışım - onun haqqında ətraflı yazacağam - soruşdu ki, deyəsən işıq ucu var, əgər Türkiyə işə qarışıbsa, hər şey xeyrimizə olacaq və sairə.
Təsəvvür edin, biz Türkiyədən, Rusiyadan problemimizi çözməyi istəyirik. O Türkiyədən ki, 30 ildir PKK ilə savaşda 30 mindən çox şəhid verib ( bizim Qarabağ savaşında rəsmən itkilərimiz 20 min nəfərə yaxındır), hələ də bu problemi çözə bilmir, əksinə, qabaq dağda-daşda gizlənən terrorçular indi dövlətin parlamentində otururlar, dövlətin siyasətini yürüdürlər. Biz o Rusiyadan xeyir, barış və çözüm gözləyirik ki, 200 ildir Qafqazda qarışdırmadığı ocaq, bulandırmadığı su qalmayıb, özü min problemin içindədir.
Bu nəyin əlamətidir? Bizim avam olmağımızın, yoxsa məsuliyyətsizliyimizin? Məncə, daha çox ikincidir.
İşıq ucundan bəhs edən həmin tanışım haqda vəd elədiyim sözlər... Bu adam Qarabağda savaş başlayanda döyüşmək yerinə çıxıb getdi Rusiyaya, uzun illər orada yaşadı. İş-güc qurdu, indi vətənə dönüb və tez-tez məndən soruşur ki, Qarabağ haqda nə deyirlər. Mən hələ də ona başa sala bilmirəm ki, sən özün Qarabağ haqda nə dediyini bilməyincə başqalarının nə deməsi önəm daşımayacaq.
Bir vaxtlar bizdə ucuz patriotik sərsəmləmələr var idi, şairanə şəkildə deyirdilər bəziləri: “Biz köçəndən sonra Qarabağda xarı-bülbül çiçəyi bitmir”. Niyə bitmir, qardaşım? Çiçəyin nə vecinə böyründə kim yaşayır? Yaxşı ki, son vaxtlar bu cür boş sözlər azalıb, “Gələn Novruzda İsa bulağındayıq” kimi şüarların zamanla lətifəyə çevrilməsi də buna təsir edib.
Amerika qitəsinin adı haqda tarixi yanlışlıq dünyada məşhurdur. Qitəni Xristofor Kolumb kəşf edib, ancaq ona Ameriqo Vespuççinin adı verilib. Bu mövzuda Stefan Sveyqin yaxşı bir əsəri də var. Bizim Qarabağın taleyi getdikcə buna bənzəyir - ermənilər orada oturub onu “Artsax” deyə nə qədər uzun müddətə dünyaya tanıtdırsalar o, bir o qədər az Qarabağ olacaq. Kim nə deyir-desin, zaman bizim əleyhimizə işləyir, ermənilərin yox.
Ancaq Qarabağ belə baxanda qədimdə nə bizim, nə ermənilərin torpağı idi, orada albanlar yaşayırdı. Deyilənə görə, albanların azsaylı qalıqları indi Xınalıq kəndində yaşayır. Bəlkə müqəddəs torpaq uğrunda bizim savaşlardan bezib ora çıxıblar? Nə biləsən... Bu sualın cavabını bəlkə alban tarixinin əvəzsiz araşdırıcısı Ziya Bünyadov bilirdi. Albanlar bizim soykökümüzdə rol oynamış xalqdır, ancaq özləri yoxa çıxıblar. Mən hərdən öz-özümə fantaziyalar qururam - bir gün albanlar tarixin qaranlığından çıxıb gəlirlər, erməniləri Qarabağdan qovurlar. Bizim isə ora qayıtmağa yenə haqqımız olmayacaq.
Çünki elə mən özüm də düşünürəm və soruşmağa adam gəzirəm: “Qarabağ haqda nə deyirlər?”

929 dəfə baxılıb