GƏZMƏYƏ.... HARA YAXŞI

	12 fevral 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

GƏZMƏYƏ.... HARA YAXŞI?

Şükür, havalar da babatlaşdı, az-çox günəşin seyrinə çıxa bilirik. Şəhər əhlinin gündəlik gəzinti üçün sözsüz-söhbətsiz tərcihi evinin yaxınlığındakı parklar olur, bilirsiniz. Daha öncəki yazılarımdan birində parklardan, yaşıllıqlardan yazmışdım. “Kor öz tutduğunu buraxmır” deyə düşünməyəcəksinizsə, bu dəfə də sizə parklardan, amma oradakı insan mənzərələrindən danışmaq istəyərdim. Balacasından, böyüyündən, yeniyetməsindən...

Məni qınamayın, park müşahidələrim mənə camaatımızın gəzinti, hava almaq, açıq havada, türkün sözü, qafasını dinləmək adətinin (bunu mədəni şəkildə belə yazdım, əslində isə mədəniyyətinin-S.T) zəif olduğunu göstərir. “Parka çıxan adam neyləməlidir”, deyə, sualınıza mənim konkret cavabım yoxdur. Amma “neyləməməlidir”, - deyə, soruşsanız, seçim boool...
Öncə ondan başlayaq ki, bizdə gəzintiyə çıxmaq torba-torba tum çırtlamaqla assosiasiya olunur. Hamının da bəhanəsi hazırdı - həkim məsləhətidi, mədədəki qıcqırmanın qarşısını alır və s. və i. Baxmayaraq ki, tibb elmində belə bir müalicə metodu yoxdur, mən də bunu həkimlərdən soruşmuşam.
Allaha şükür, son vaxtlar tum paketlərinə onun qabıqlarını yığmaq üçün kiçik torba əlavə olunub. Yəni, özlərini təbiət dostu elan edən istehsalçılar belə bir jest ediblər. Amma çifayda, kimdi o torbaya tum qabığı yığan? Hər gəzintiyə çıxıb skamyada dincini alan özündən sonra bir zibillik “dağı” ucaltmasa günah olar. Şair necə deyir? Mən gözələ gözəl deməm, gözəl mənim olmayınca. Bizlər də içində tum çırtlama “aksiyası” olmayan gəzintiyə gəzinti demirik deyəsən...
Bəs bu yeniyetmələrə nə deməli? Növcavanlar parka ayaqlarını basan kimi avtomatik olaraq telefonlarının blutuzunu da açıb otururlar pusquda. Şerlok Holms ədasıyla, altdan-alta o qız sənin, bu qız mənim süzürlər. Peşmandı qolunda saatı olmayan biri tez-tez telefonun saatına baxsın. Dərhal cavan detektivlərimiz onu “yaxaladıq”ları blutuzun sahubi sanıb, hədəfə çevirirlər. Qurtula bilənə halal olsun. Yəni, onların gəzinti anlayışı da texnikanın köməyilə qız tovlamaqdan keçir.
Cavan gəlinlər qayınana, yaşlı qadınlar gəlin qeybəti etməkdə. Kişilər parkın çayxanası varsa, orda “bu dünyanın elə belə gəlib belə də gedəcəyi ilə bağlı” dəhşət fəlsəfi söhbətlərə girişməkdə.
Məni qınamayın, amma çox nadir halda parkda əlində kitab, jurnal, qəzet oxuyan birini görürəm. Baxmayaraq ki, bunu edənlərə Marsdan gəlmiş kimi baxmaq çox təbii sayılır. “Hə, oxuyub alim olacaq” istehzası da öz yerində. Ruspərəstlik çıxmasın, amma rusların adda-budda da olsa belə vərdişləri var, Türkiyədə də yolda-izdə mütaliə etmək ənənəsi formalaşıb. Bizdə beləsini çətin tapasan. Halbuki park gəzinti üçün olduğu qədər mütaliə üçün də ideal məkandır.
Bir park müşahidəmi bölüşmədən keçsəm, günah olar yəqin. Bilmirəm, fikir vermisiz, ya yox, iki-üçuşaqlı ailələrin gəzintisi zamanı böyük uşaqların necə arxa plana atıldığı, körpələrin isə şahzadə münasibəti gördüyü bir tablo var. Dəfələrlə, həm də qəsdən müşahidə etmişəm - dəyişən bir şey yox. Sanki biz toplum olaraq, balaca uşaq xəstəsiyik. Daha doğrusu, dilsiz-ağızsız, elə hey qığıldayan, yeganə tələbi pampers, süd olan, bol-bol yatan bəbələri sevirik. Bəbələrin böyüklərdən daha çox qayğıya-diqqətə ehtiyacı var, orası məlum. Amma böyüyüb bir fərd olana qədər hamısı ata-anasının gözündə uşaq deyilmi? Onda niyə bu ayrı-seçkilik?
Uşaq danışana qədər dəridən-qabıqdan çıxır, dili söz tutub, bol-bol sual verməyə başlayanda (biz buna zəvzəmək deyirik - S.T) isə “a bala, dilotu yemisən?”, “az danış, başım getdi” kimi söylənmələrinin biri beş qəpikdən olur. Sanki bir çoxlarımız uşağa oyuncaq gəlincik kimi yanaşırıq. Qayğılarının da özləri kimi böyüdüyünü, onlara diqqətin gün-gündən artmalı olduğunu unuduruq. Uşaqlar körpəliklərindəki kimi diqqət görmür, onlara önəmli olduqları hiss etdirilmir. Çünki əksər valideynlər o məşhur “qızıl orta”nı tapa bilmirlər. Nəticədə isə “təzə gəldi bazarda, köhnə düşdü nəzərdən” aksioması yaşanır tez-tez. Uşaq arabalarının içindəki balaca şahzadələr, onların yanında hər saniyəbaşı danlanan nisbətən “böyüklər” və... Onların məzhun-məzhun valideynlərindən sevgi istəyən baxışları. Düzü, parklarda ən çox adamı ağrıdan mənzərə də elə budu...
Şair deyir, “bədava (müftə) yaşayırıq, bədava. Hava bədava, su bədava...” Bəli, hava müftədir, həm də gözəldir. Amma onu duya bilənə. Bayaqdan bəri demək istədiyim elə budu.

741 dəfə baxılıb