ARAZ AŞIĞIMDAN, KÜR TOPUĞUMDAN

	12 fevral 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

ARAZ AŞIĞIMDAN, KÜR TOPUĞUMDAN

Xalq arasında belə bir ifadə var, eşitmisiz yəqin. Özünü dəli oğlanlığa vurmaq. Kimsə ağına-bozuna baxmadan, ağsaqqal-qarasaqqal demədən nə gəldi danışır, edirsə, onun haqqında belə deyirlər. İndi bizim bu başıbəlalı Kür də əsrlərdir “dəli” deyə çağırılır ya. Söhbəti onun üstünə gətirəcəyimi düşünməyin. Kür yalan olub, bu günlərdə onun daşmasını bəhanə edib, əndazəsini aşanlar bəs deyincədir. Sağımız-solumuz “dəli oğlanlar”la doludur.

Qarpızsatanından tutmuş, ev dəllalına, rayon icra başçısından yerli polisinə, aliminə, məmuruna qədər... Kür daşdıqca “oxqay” deyib sərinlənirlər, “elnən gələn dərd toy-bayramdır” kimi pafosun biri də beş qəpikdəndi elələrinin dilində. Ən aşağıdan başlayım, növbə ilə yuxarılara keçərik. Bazarda meyvə-tərəvəz od qiymətinə, üstəlik, minnətli. “Bunu tapdığınıza şükür edin,” deyə pulumuzla rəzil oluruq. Satıcılar dilləri ilə etiraf edirlər ki, bu cür qıtlıq onlara sərf edir, çünki rəqabət zəif olduğundan alıcı da qiymətə görə çənə-boğaza çıxmır. Necə deyərlər, alan məmnun, satan məmnun...
Kirayə ev bazarları ondan beş betər. Tələbələr yay tətilində rayonlarına qayıdır, əvəzində isə Sabirabaddan, İmişlidən gələn yeni qaçqın axını başlayıb. Bu həndəvər də bahaçılıqdan od tutub yanır.
Alimlər o biri tərəfdən dad döyür. Fəlakətin qarşısını almaq üçün Arazla Kürün ayrılması ideyası onları da hərəkətə keçirib. (Yeri gəlmişkən, bizim şanlı hökumətin bir xisləti də ortaya çıxdı. Onlar daim problemi həll etməyin yolunu nələrisə ayırmaqda görürlər. Birliyə yer yox- S.T.) O gün Milli Elmlər Akademiyası alimlərinin mövzu ilə bağlı açıqlamasını oxudum. “Layihəni həyata keçirəndə bizi unutmasınlar"... Ki, ay aman, birdən o pullu işlər həyata keçirilər, bundan onlara bir qəpik çatmaz. Sonda da türkün sözü, öz çaplarında bir təhdid də edirlər: “Bizim razılığımız olmadan ayrılan Kürlə Araz... Baxın ha...” Bu da təxminən zəlzələşünas Elçin Xəlilovun 2000-ci il parlament seçkilərində məğlub olduqdan sonra xalqa barmaq silkələməsini yadıma saldı: “”Bir də zəlzələ olanda siz görərsiniz"... Gör heç sözdür?
Yerli rayon icra hakimiyyətlərini, polislərini isə əsla unutmayaq. “Azadlıq” radiosunun sözügedən bölgədən hazırladığı reportajda məhz bu cür yazılmışdı: “Yerli əhali qorxu içindədir. Camaatı xəbərdar ediblər ki, kim artıq hərəkət etsə, Kürün daşması qurtardıqdan sonra gəlib onları həbs edəcəklər. Guya gizli kamera ilə çəkiliş aparırlar”... Siz bir ironiyaya, xəyal gücünün qüdrətinə, şantajın miqyasına baxın. Adamların sabaha sağ çıxma ümidləri yox, yaşamaq üçün çabalayırlar, bu tərəfdən də bunlar həbslə təhdid edirlər...
Hələ mən hökumət telekanallarının, saytlarının hökumətə yenə, yenidən, bir daha yarınmaq üçün seçdiyi strategiyadan danışmadım. Fəlakətin dəhşəti ilə bağlı materiallar təkəm-seyrək, amma onun aradan qaldırılması üçün “görülən” işlərin təbliği bəs deyincə. Dünyada baş verən təbii fəlakətləri az qala gözümüzə soxduqları halda, rayonlarımızdakı insan mənzərələrini “çəkdim”, “yazdım” deyən yoxdur. Hələ bu azmış kimi, fəlakət nəticəsində ev-eşiyini itirmiş, gələcəyi sual altında olan zavallı insanları ekrana çıxarıb, hökumətə təşəkkür nitqləri söylətmələri adamı yandırıb-yaxır. Bu “sulu” günlərimizdə özü də. Hamı yenə hökumətin ətrafında sıx birləşir haqq-hesabı... Bunca rəzalət ancaq bizimki kimi ölkələrdə ola bilər.
Bilirəm, indi bu fəlakət nəticəsində böyük-böyük paraları mədəyə endirən məmurlardan, yeni yaradılan komissiyalar sayəsində artırılan ucsuz-bucaqsız səlahiyyətlərdən yazmadığım üçün narazısınız. Amma bunları onsuz da bilirik. Yağışdan sonra günün çıxması kimi “təbii” bir ardıcıllıqdı bu. Sadəcə, get-gedə hamının “iqtidarlaşması”, hökumətə bənzəməsidir adamı ağrıdan. Hətta fəlakətdən də özünə pay çıxaran, bundan xeyir güdən insanların artması... Xaricdə belə hadisələr olanda sıravi insanlar zərərçəkənlərə ərzaq, geyim, para yardımı edirlər. Bizdə isə ənənəvi “kimə atım, qabağa düşüm” taktikası, “mən öz başımın milçəyini ancaq qova bilirəm” əhvalı var.
Bir də ki, o məşhur Araz aşığımdan, Kür topuğumdan məsəli... İndi də ki, lap yerinə düşüb. Neyləyək, biz deməmişik ki, atalar deyib. Bizdə böyüyə sayğıda qüsur olmaz.

717 dəfə baxılıb