80-dən SONRA GƏLƏN XOŞBƏXTLİK

	06 sentyabr 2010


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

80-dən SONRA GƏLƏN XOŞBƏXTLİK

Hər sabah eyni mənzərə. Parkdakı eyni oturacaqda iki yaşlı qadın asta-asta söhbət edib gülürlər. Nəvələrini gəzintiyə çıxara bilməyəcək qədər yaşlı, amma hava almağa ehtiyac duya biləcək qədər cavan. Hərdən türkün sözü, qulaq müsafiri oluram söhbətlərinə (yeri gəlmişkən, osmanlıların başqasının söhbətinə qulaq asmasına bu cür nəzakətli və incə ad qoyması necə də gözəldir).

Hər şeydən danışırlar, nəvə şıltaqlığından, gəlin danlağından, oğul laqeydliyindən və ya diqqətcilliyindən - söhbətin mövzusuna görə dəyişir - qonum-qonşu münasibətindən... “Burda nə var ki” düşünə bilərsiniz. Amma qocalanda kimlə, hansı mövzularda danışa biləcəyimizi hardan bilirik? Ona görə bu insan mənzərəsinə baxıb çox zaman öz qocalığımız barədə xəyala dalmaq olur.
Və sonda heç zaman dəyişməyən bir dialoq yaşanır. “Sabah da gələcəksən, bacılıq?” “Sabaha sağ çıxsam, gələcəm”. Mən hər dəfə bu iki nənənin sağollaşanda bir-birinə dediyi bu sözlərdən təsirlənirəm. Məlum məsələdi ki, gün ərzində ən böyük əyləncələri budu, “sabah açılsın, parka çıxım” deyə gözlərini yumurlar gecələr bəlkə də. Bizim yaşda olanlar adətən bir-birinə belə sual verəndə sabahkı iş qrafikinə, uşaqlarının dərs, məşğələ saatlarına... nəzər salıb cavab verirlər. Yəni sabah evdən-işdən, uşaqlardan vaxt tapsam, filan işi edərəm. Amma saç ağaranda, diz bir balaca əsməyə başlayanda, yerimək əvvəlki illərə nisbətən ağırlaşanda sabah əndişələrinin rəngi də dəyişir. Sabahın planını qurmaq çətinləşir. “Sabaha sağ çıxsam” - bu qorxunu daşımağa başlayandan başlayır qocalıq deyəsən.
Fikir vermişəm, biz cavanlar kiminsə, nəyinsə əlindən hirslənəndə “əlinizdən ölüb qurtulsaydım, canım dincələrdi” cümləsini şüursuzca, həm də çox asanlıqla dilimizə gətiririk. Bəlkə də ona görə ki, ölümün bizi hələ laaaap uzaqda gözlədiyini bilirik. Amma yaşlılar bu sözü deyəndə avtomatik gözləri dolur, səsləri titrəyir... Ana-atanızın belə sitəm etdiyi dəqiqələri xatırlayın. Adama elə gəlir ki, o, bu sözü deyərkən sizi silkələyib cəzalandırmaqdan daha çox özünü qorxudur.
Bəlkə də elə buna görə çox adam keçmişdə çəkilmiş ailə videokasetlərinə baxa bilmir. Fotoşəkillərin işi asandır. Orda anı dondurur, fotonu çəkirlər. Sən baxanda ancaq illərin qoyduğu qırış izlərini fərq edə bilirsən. Video görüntülərdə isə hər şey başqadır. Səsin tonundan tutmuş hərəkətlərin ağırlığınadək... Sevdiklərinin artıq qocaldığını xaincəsinə göstərir sənə. Baxa bilmirsən...
Bura qədər yazdıqlarım dünənə qədərki düşüncələrim idi. Yəni “Gellap”ın son sorğusu ilə tanış olana qədər. Bu təşkilatın Azərbaycan insanının beynində necə iz qoyduğunu bilirəm, amma ilginc bir sorğu nəticəsi var ortada. Dünən bütün Türkiyə qəzetləri bu barədə yazdı. Məlum oldu ki, təşkilat yaşı 18 və 85 arasında dəyişən 340 min nəfər arasında keçirdiyi sorğu nəticəsində müəyyənləşdirib ki, sən demə, insanlar yaşlandıqca daha xoşbəxt olurmuş. Suallar, cavab variantları ilə vaxtınızı almaq istəmirəm, birbaşa nəticəyə keçəcəm.
İnsanlar 18 yaşında özlərini daha yaxşı hiss edirmiş. 50 yaşına gələnə qədərsə fələyin şillələri ilə həyatları getdikcə pisləşirmiş. 50-dən sonra sərt bir dönüş gerçəkləşir və yaş artdıqca insan özünü daha yaxşı hiss etməyə başlayır. Belə ki, stress 22 yaşından etibarən azala-azala gedir, 85 yaşında minimum səviyyədə olur. Narahatçılıq, hirs, qısqanclıq da onun kimi. Əvəzində huzur 70 yaşdan sonra sürətlə artır. Xoşbəxtlik və dinclik isə 50-dən sonra artan xətt üzrə inkişaf edir. 80 yaşlarda isə pik həddə çatır.
Dediyim kimi, sorğunu “Gellap” keçirib. Böyük ehtimalla dünyanın inkişaf etmiş ölkələrində. Orada da yaşlı insanların hansı şərtlərdə, necə yaşadığını bilməmiş deyilsiniz yəqin. Bol təqaüd, sığortalar, pulsuz müalicə, limitsiz dünya səyahətləri... Belə qocalıqdan kim inciyər? Bizdə isə insanların 70 yaşına çatması böyük hadisə sayılır. Onda qala 80 yaşlarda xoşbəxtliyin pik həddə çatmasını gözləyək. Elə adamlara, yalan olmasın, dinozavr kimi baxırıq. O qədər yaşaya bildiyinə görə, təbii ki. Bizdə qocalar oğul-uşağın dolanışıq qayğısı ilə daha da yaşlanır, öz cüzi təqaüdləri ilə ağır-ağır yükləri çiyinlərinə götürməyə çalışır. “Gellap”ın haqqında danışdığı o huzursa biz tərəflərə heç “baş çəkmir”.
Odu ki, bizdə yaşlı adamlar bir-biri ilə sağollaşanda “sabaha sağ çıxmaq” əndişəsini daha güclü yaşayır. Siz “Gellap”a baxmayın, onların ağzı isti yerdədir.

289 dəfə baxılıb