KOD ADI TƏLƏBƏ... | Yeni Müsavat

	12 fevral 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

KOD ADI TƏLƏBƏ...

Allah bizi o manşetlərdən qorusun. Ötən ilin bu günlərində “Daha bir abituriyent intihar etdi” xəbərləri qəzetləri necə başına götürmüşdü, yadınızda? Qəbul imtahanından çıxan kimi yığdığı balı hesablayıb, uğursuz nəticə əldə edən bəzi gənclərin gözünü Təcili Tibbi Yardım Xəstəxanasında açdığı günlərdən danışıram.

Cəmiyyət basqısı, valideyn qorxusu, kompleks, utanc... Adını nə qoyursunuzsa, qoyun, səbəbdən çox nəticədir adamı sarsıdan. Ömrünün bahar çağında hansısa bir rüşvətxorluq bataqlığına vəsiqə qazana bilmədiyi üçün kimsə həyatına qəsd edir.
Yanlış anlamayın, ali təhsil almaq faydalı bir şeydir, ali məktəbə daxil olmaq da insanın həyatda vermiş olduğu imtahanlardan biri. Dediyim kimi, biri. Və heç də həyati əhəmiyyət daşımayan bir olay. Təəssüf ki, bunu bizim toplumda o qədər də dərk etmirlər.
Ailələrdə ali məktəb yaşına çatmış uşaqlara qarşı şiddətli bir basqı var. Qəbul olmalısan, vəssalam. Mütləq ali məktəbə, mütləq yaxşı bir fakültəyə. Bu “yaxşı fakültə” söhbətinə qayıdacam. Deməli, valideynlər bu məqsəd uğrunda rəsmən sərvət xərcləyirlər. Ən azı iki il boyunca, hər ay minimum 300 manata yaxın. Zarafatsız, sərvətdi. İndi təcrübəli valideynlər bu yazdıqlarıma qarşı çıxıb, “uşağın təhsilinə də pul xərcləməyib nəyə xərcləyəsiyik ki?” deyə bilərlər. Haqlıdılar, bizdə valideynlik institutu ifrat fədakardır. Hətta öz boğazından kəsib, uşağının müəlliminə ayıracaq həddə. Amma bu fədakarlığın içində bir az da zəhrimara qalmış şöhrətpərəstlik azarı var axı. Uşaq qəbul olmasa, qonum-qonşu arasında biabır olarıq. Bizim qohumların hamısı diplomludu, bizim uşaq niyə onlardan seçilsin? Tanış gəlirmi?
Çox vaxt elə bu şöhrətpərəstliyin davamı daha ifrat gəlir. Uşağı ali məktəbdə imtahanlardan kəsilməsin deyə müəllimlərə verilən rüşvət də həmin “fədakarlığın” başqa forması deyilmi? “Oğlum mütləq hüquqşünas olsun”, “Qızım Tibb Universitetinə qəbul olunsun” arzularını azmı eşitmişik? Niyə məhz həkim, müəllim, vəkil? Və ya niyə məhz ali təhsil? Doğrudanmı ali təhsilli olmamaq dünyanın sonu deməkdir? Hazırda məmləkətdə adi sahələr üzrə belə peşəkar qıtlığı yaşanır. Bacarıqlı bir dərzi, saç ustası, peşəkar dülgər, masajist, kompüter proqramçısı... üçün insanlar məsafələr qət edir, soraqlaşır, tapınca sevincdən göylərə atılır. Siz 21-ci əsrin ən lazımlı məsləkləri ilə maraqlanın, onların sırasında vəkilə rast gəlməyəcəksiniz, əmin olun.
Millətin bu şöhrətpərəstlik damarını bilən işbazlar da az aşın duzu deyil. Yağışdan sonra bitən göbələk kimi gün-gündən sayı artan özəl ali məktəblərdə də sırf bu fakültələr üstünlük təşkil edir. Beynəlxalq əlaqələr, hüquqşünaslıq, müalicə-profilaktika... Həmin hesabla hər il dövlət-özəl olmaqla neçə ali məktəbdən minlərlə hüquqşünas, diplomat, həkim çıxır. Əksəriyyəti də işsiz-gücsüz, səfil... Qızlar ən yaxşı halda diplomu ər evinə, oğlanlar isə şkafın tozlu rəfinə atır. Halbuki elə onu qazanmaq üçün 4 il boyunca xəzəl kimi paraların sərf olunması, üstəgəl valideyn əzabı çox az adamın yadına düşür. Diplomlu olmaq oxuduğun məslək üzrə işləməyə kifayət etmir bu dövrdə. Ən azı həmin vaxta qədər xərclədiyin qədər pulun olmalıdı ki, biz azərbaycanlıların sevdiyi ifadə ilə desək, harasa “ilişəsən”.
Hərdən ətrafıma baxıram. Xüsusən də jurnalistika cameyəsinə. Həmkarlarımın əksəriyyəti qeyri-jurnalistika sahəsindən gəlib. Aralarında iqtisadçısı da var, tarix müəllimi də, həkimi də... Jurnalistikada mütləq jurnalistlər olmalıdı deyə bir qayda yoxdur. Bütün sahələrdə peşəkara ehtiyac var. Jurnalistika zamanla öyrənilə bilən sahədir. Onun əlifbası da istedaddır.
Texnikanın, elmin inkişaf etdiyi, bilgilərə sahib olma imkanlarının bu qədər artdığı dönəmdə ali məktəblərin verdikləri inanın ki, dənizdə damla qədərdir. Bu gün internet başında oturub, tutaq ki, pediatriya ilə bağlı məlumatlara yiyələnən istənilən valideyn sahə həkimindən daha savadlıdır. Elədisə, bu adına diplom deyilən kağız parçasının önəmini bu qədər artırmaq niyə?
Mənim bayaqdan demək istədiyim də elə budu. Ey abituriyent, sənə deyirəm, ay valideyn, sən eşit... Qəbul imtahanı həyata vəsiqə qazanmaq deyil. Sadəcə, bir imtahan. Xüsusən də Azərbaycanda...

823 dəfə baxılıb