CƏMİYYƏT BELƏ İSTƏYİR...

	09 fevral 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

CƏMİYYƏT BELƏ İSTƏYİR...

Azərbaycan insanının həyatında yaşanan bir çox şeylər sosial sifarişin nəticəsidi. Buna əmin ola bilərsiniz. Geniş çərçivədə cəmiyyət, dar çərçivədə isə qonum-qonşu, qohum-qardaşın arzu-istəyi rol oynayır yaşantılarımızda. Doğumdan ta ölümə qədər. Mübaliğə etmirəm, nümunələrə keçəndə dediklərimlə razılaşacaqsınız.

Əslində keçən yazımda abituriyentlərin yaşadığı çətinliklərdən danışarkən bu mövzuya ötəri toxunmuşdum. Söhbət ondan gedirdi ki, bir çox hallarda gənclərin ali təhsil alması öz istəkləri ilə yox, sırf cəmiyyət basqısı ilə baş verir. Valideyn qohum-əqrəba arasında xəcil olmasın (bəli, məhz xəcil) deyə uşağının hansısa ali məktəbə “ilişməsini” arzulayır, uşaq da əslində özünün yox, böyüklərinin arzusunu həyata keçirməyə çalışır. Təkcə bu qədər olsa, dərd yarıdır.
Bizim toplumda gənclərin evlənməsi də sosial sifarişlə həll olunur. O məlum-naməlum başbilənlər - hər ailədə, nəsildə, məhəllədə onlardan bəs deyincədir - buyururlar ki, qız 25, oğlansa 30 yaşına qədər mütləq ailə qurmalıdı. Niyəsini bilən yox. Bəlkə adam evlənmək istəmir, bəlkə qız kiminsə evində nökərçiliyə razı deyil? Kimdi ondan rəy soruşan? Cəmiyyət basqısı dərhal işə keçir. Peşmandı bu yaş senzini adlayanlar bir məclisə, toplantıya düşsünlər. Evlilik haqda ibrətamiz sözlərdən başlamış, “filankəsin bir yaxşı oğlu(qızı) var” eyhamlarına qədər həmin o gəncin gününü qara edirlər. Hesab edək ki, bu cavanların başına-gözünə döyüb, evlənməyi başardılar. Elə bilirsiniz bununla hər şey bitir? Bunun nişanı, toyu, toyxanası, toyda oxuyası müğənnisi, gəlin maşını, xonçası, zurna-balabanı var... Var oğlu var. Hamısında sosial sifariş özünü göstərir. Məsləhətlər, müqayisələr, qonşu çatlatmaq üçün tövsiyyələr. İnsanı öz əlamətdar gününü ürəyincə keçirməyə də qoymurlar. Nəsə fərqli bir təşəbbüs göstərməyə cəhd edirsən? Dərhal böyüklərin “ürəktutması” başlayır, “bizi el içində biabır eləmə”nin biri də beş qəpikdən təbii ki. Bir sözlə, toya bir quş...
Yaxşı, toy oldu və göydən də üç alma düşdü. Siz həyat yoldaşınızla bu almaları bölüşməyə imkan tapmamış yeni pıçhapıçlar başlanır. Cəmiyyət yenə narahatdı: uşaq niyə olmur? Daha doğrusu, sizdən çox onlar “narahatdılar”. Yenə məsləhətlər zənciri işə düşür, “ən yaxşı həkimlər”in siyahısı gənclərin əlinə dürtüşdürülür, hər ay “təzə xəbər varmı” sualları ilə bezdirmələr və sair. Qadın hamilə qalanda da bu cəmiyyət kabusu bitmək bilmir. Onda da haqqında danışdığımız aktivlər qrupu onu 9 ay boyunca fokusda saxlayırlar. Hər iki dəqiqədən bir “özünü çox yorma”dan tutmuş, analizlərin təqibinə, geyimə, yeməyə... bir sözlə hər şeyə qarışırlar. Hələ mən ən pozitiv olanlardan danışıram. Doğuşun ölüm acısına bərabər olduğunu, uşağın doğulan gündən bəri anaya qan uddurduğunu ballandıra-ballandıra hamilə qadına danışan təşəbbüskarlarımız da az deyillər. Bu sadizmdən nə zövq alırlar, anlamıram.
Hə, 9 ay bitib uşaq doğulandan sonra bu dəfə də yeni anaya dərin, daşdankeçən məsləhətlər yağışı başlayır. Cütlüklər düşünür ki, uşaq böyüdükcə cəmiyyətin bu kabus basqısından da canları qurtaracaq. Heç elə şey olar? Bu dəfə də “bu uşaq tək böyüyəcək? Buna bacı-qardaş lazımdır” təpkiləri başlanır. Məlum olur ki, cəmiyyət sənin uşağını səndən çox düşünür. Oğlun varsa, mütləq bacısı, qızın varsa mütləq qardaşı olmalıdır. Cəmiyyət belə istəyir. İnanın mənə, heç bununla da iş bitmir. İki uşaqlı ailələr “oh” deyib, rahat nəfəs almağa başlayan kimi o zəhrimara qalmış cəmiyyət dodağının altında mızıldanmağa davam edir: “bacıya bacı, qardaşa da qardaş lazımdır. Ailədə uşaq az olanda eqoist böyüyürlər”.
Bir sözlə, bu cəmiyyət basqısı səni həyatının sonuna qədər rahat buraxmır, yaşamından oğurlayır, ömrünü didir və sair. Və əmin olun ki, bütün bunlar heç də həmişə canıyananlıqdan, sənin yaxşılığını arzulamaqdan doğmur. Bu, sadəcə, öz həyatında uğur qazana bilməyənlərin başqalarınınkına müdaxilə istəyidir. “Özümünkü alınmadı, görüm başımı nəylə qatıram” psixologiyası.
Sifarişlə yaşamaq pis şeydir. Kimdən və nə üçün gəlməsinin önəmi yox. Çalışın, həyatınızı cəmiyyətin sifarişi olmadan yaşayasınız. Belə....

698 dəfə baxılıb