EHTİYATLI OLUN - MÜKAFAT ALA BİLƏRSİZ!

	09 sentyabr 2010


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

EHTİYATLI OLUN - MÜKAFAT ALA BİLƏRSİZ!

Yenə mükafat “sezon”u yetişdi. Kim jurnalisti harda tutdu, qoltuğuna bir diplom dürtüşdürür. Hələ ötən həftə bir az seyrəklik idi. Özüm hesabladım. 8 mükafatın təqdimetmə mərasimi keçirildi. Adı-sanı olmayan qeyri-hökumət təşkilatlarından tutmuş, idman qurumlarına, yapa-gopa qədər bir çoxları qələm əhlinin qayğısına qalmışdı nəsə. Bilirəm indi narazı oxucu dodağının altında deyinməyə başlayıb, “döyürlər vay, mükafat verirlər vay. Sizin dərdiniz nədir” deyir. Haqlıdır, uzaqdan mənzərə belə görünə bilər. Amma dediyim kimi, uzaqdan...

Jurnalistlər üçün müxtəlif müsabiqələr keçirilə bilər, onlar da ora öz yazılarını təqdim etməklə əməklərinin qiymətləndirilməsini gözləyə bilərlər. Burada qeyri-adi heç nə yoxdur. Cüzi qonorarı ilə çətin sosial şəraitdə dolanmağa çalışan vicdanlı jurnalist üçün bu, sadəcə, bir fürsətdir. Amma söhbət bu mükafatdan sonra yaşananlardadır. Necə deyərlər, Kərəmi ağlamaq tutan yerdə.
Mənzərəyə baxaq: mükafat paylayan qurumlar bir çox hallarda onlar barədə daha çox yazan jurnalistləri seçirlər. Yəni onların heç kimə lazım olmayan qrant layihələrini işıqlandıranları, açıqlamalarını nöqtə-vürgülünə qədər kağıza köçürənləri və sair. Mükafatın adını isə qoyurlar “mətbuatın inkişafındakı xidmətlərinə görə”. Hələ mən ən abırlı adlardan danışıram. Bunun “qızıl qələm mükafatı”, “etibarlı jurnalist”, “peşəkar dost” kimi əttökən olanları da var. Özü də təkcə ad yox. Əksəriyyəti jurnalistə diplomla yanaşı pul da təqdim edirlər. Pulun olduğu yerdə isə nələrin baş verdiyini özünüz təxmin edin.
Və bundan sonra başlayır bayaq dediyim kimi Kərəmin ağlamaq məsələsi. Yəni jurnalist mükafat aldığı qurumu özüyçün toxunulmaz elan edir. Dildə-üzdə bunu etiraf etmək istəməsə də, içindəki senzor ona bu təşkilat, həmin təşkilatın başçısı barədə tənqidi yazı yazmağa imkan vermir. “Ayıbdı, mənə mükafat veriblər” kompleksi hətta söz yetişəndə belə tənqidi qələmi, sualı kənara qoymağa vadar edir. Son dövrlər hökumət tərəfindən yaradılan yardım xarakterli qurumlara, komitələrə baxın, hamısı jurnalistlərə mükafat paylayır. Maddi vəziyyəti içlər acısı olan həmkarlarımız da istər-istəməz onu qəbul edir. Nəticə? Jurnalist zərərsizləşdirilir, istəməyərək də olsa həmin qurumlar onun “ağ siyahı”sında yer alır. Yəni bu da mətbuatı ələ almağın başqa yoludur. Vacib deyil ki, jurnalisti döyərək, türməyə salaraq zərərsizləşdirsinlər və ya xəlvətdə cibinə pul bassınlar. Mükafat adıyla qoltuğuna qarpız verib də bunu etmək mümkündür.
Bunu quru ehtimallarımla demirəm. Başına gələn başmaqçı olar. Hələ 5 il öncə nə hikmət idisə, Təhsil Nazirliyi restoranlardan birində keçirdiyi Milli Mətbuat Günündə məni bir qələm və diplomla mükafatlandırmışdı. Sözügedən tədbir haqda iş və ev arkadaşım Zamin Hacının tənqidi köşəsindən sonra nazirlikdən bir hay-küy qopdu ki, gəl görəsən... Qurumun mətbuat xidmətindən açıq mətnlə bildirildi ki, əgər bizim evə (ifadəyə diqqət -evə.S.T) onlar tərəfindən verilən mükafat giribsə, o tədbir barədə ikimizdən birinin tənqidi yazması qeyri-etikmiş. Doğrudur, həmin açıqlamadan bir gün sonra qələm də, bloknot da, diplom da bəndəniz tərəfindən sözügedən ünvana geri qaytarıldı. Amma necə deyərlər, iş işdən keçəndən sonra...
Köhnə palan içi eşmirəm, sadəcə, bu olay mənə mükafatların məqsədi barədə bilmədiyim gerçəyi anlatdı. Həmin gündən bu yana bütün nazirliklər, komitələr, qeyri-hökumət təşkilatları... jurnalistləri ödülləndirməklə, yəni öz tərəfinə çəkməklə məşğuldular. Amma heç birimiz bu günə qədər maraqlanmırıq ki, bunlar bu işi hansı pullarla edirlər. Məsələn, işi məktəblilərə lazımi təhsili vermək olan nazirlik 200-300 manatlıq pul mükafatlarını jurnalistlərə hansı büdcədən paylayır? Bəlkə məktəblərdə yığılan süpürgə pulundan? Və ya YAP. Zorən bu partiyaya üzv olanların üzvlük haqlarınımı damla-damla toplayıb qələm əhlinə sədəqə olaraq təqdim edir? Olmaya biz də “donuzdan bir tük” prinsipi ilə verilən əli geri uzatmırıq? Bəs onda nə fərqimiz qaldı rüşvətxor müəllimlərdən, həkimlərdən, məmurlardan? Nə?
Və sonda. Mükafatlar barədə bilmədiyimiz bir şey var. Dahi bəstəkar Motsart ondan heç qazanmayıb. Bəlkə həm də ona görə dahiymiş?

259 dəfə baxılıb