CAZİBƏMİZ DƏ VAR | Yeni Müsavat

	05 fevral 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

CAZİBƏMİZ DƏ VAR

Əvvəlcədən xahiş edirəm ki, başlığa baxıb təəccüblənməyəsiniz. Neyçün ki, bu isti yay günlərində başıma gün vurub da, xarici köşə yazarları kimi gözəllikdən, çiçəkdən-böcəkdən yazmamışam. Cazibə qadın adıdır, daha dəqiq desək, Türkiyə ekranlarında yenicə yayımlanmağa başlayan “Yaxşi Cazibe” adlı serialın azərbaycanlı obrazı. Serialın qısa özətini deyim - İstanbula iş dalınca gələn həmyerlimiz bunun üçün rəsmi icazə almalı olur və saxta bir nikah gerçəkləşdirir... Davamını özünüz təxmin edərsiniz.

Allah heç qoymasa, bu, komik janrda çəkilən serialdır. Bunu yeri gəldi-gəlmədi kadr arxasından spes effekt kimi verilən qəhqəhə səslərindən anlamaq mümkündür. Özü də bu qəhqəhələr nə zaman səslənir, bilirsinizmi? Bizim Cazibə elə bizim doğma azərbaycan dilində danışmağa başlayanda. Tutaq ki, sadəlövh, bir az da ötkəm qəhrəman “mən sizə zəng edərəm” deyir, uğunma effekti verilir, “indi mən aşağı düşəcəm” deyir, “millət” yenə gülməkdən birtəhər olur. Və ya Cazibə “ay balam, siz məndən nə istəyirsiz” deyib əsəbiləşəndə də “seyrci” gülməkdən yerlərə sərilir. Yəni, sözüm o ki, serialın komikliyi sırf Azərbaycan türkcəsi ilə aparılan müqayisələrə, lap elə türkün sözü, bizim dillə dalqa keçməyə hesablanıb. Bu isə mənə hələ uzaq 90-ci illərin əvvəlində, Türkiyə filmlərini “prokat”dan aldığımız vaxtlarda anlamadığımız sözlərə gülməyimizi xatırladır. İbrahim Tatlısəsin, küçük Əmrahın vay-şivən janrındakı filmlərində səslənən yeni sözləri hərəmiz öz aləmimizdə tərcümə edirdik. Hətta həmin illərdə bir rəfiqəm dirəşmişdi ki, bəs sən bilmirsən, türkcəni öyrənmək çətin deyil, hər sözün sonuna “yorum” əlavə edirsən, qurtarıb gedir. Rəfiqəm israrla “salam” sözünün tərcüməsinin “selyorum” olduğunu deyirdi və biz gülürdük. Dediyim kimi, söhbət 90-cı illərin əvvəllərindən, yəni, bizim 11-12 yaşımız olan vaxtlardan gedir. Bizim ötən əsrdə, yeniyetmə yaşımızda etdiyimiz zarafatlar türkiyəli ssenaristlərin indi ağlına gəlib. Necə deyərlər, bravo bizim cocuq ağlımıza.
Haqlısınız, mən bu mövzuda daha öncə də yazmışam. Türk telekanallarından - seriallarından, filmlərindən, evlilik proqramlarından evimizə soxulan azəri qəhrəmanlar daim qıcıq yaratdığı üçün bir neçə dəfə bundan bəhs etmişəm. Amma örnəklər bitmir axı. Sabirin sözü ilə desək, bu aynada özümü əyri gördüyüm üçün yox. Sadəcə, daim bu aynanın bizi istədiyi kimi göstərdiyi üçün. Ura-patriotluqdan uzağam, “bizdən bir dənədir” deyənlərdən də deyiləm. Sadəcə, anlamadığım o ki, bu günə qədər niyə azərbaycanlılar Türkiyə ekranlarından ya dələduz iş adamı, ya əxlaqsız qadın, ya da pullu ər axtaran çoxbilmiş qızlar sifətində tanınıb? Doğrudanmı məşhur tamaşada deyildiyi kimi, “3 professorumuz, 4 elmlər namizədimiz, 2 şairimiz yoxdur” ki, bizi bu qonşu ölkədə layiqincə təmsil etsin, adımız onunla anılsın və sair? (Hərçənd ki, elə yerli istehsalımız olan “Həm ziyarət, həm ticarət” filmindəki professor obrazını yada salanda osmanlılara şükr edirsən-S.T)
Bəlkə də çoxları digər adı “sabun operası” olan seriallara bu qədər baş qoşmamağı tövsiyə edir, onun heç bir əhəmiyyəti olmadığı fikrini müdafiə edir. Amma durum o qədər də sadə deyil. Azərbaycanın hətta ən ucqar bucağında belə evinin damına çanaq antenaları quraşdırıb, Türkiyə telekanallarını matdım-qutdum seyr edən insanların məmləkətində yaşayırıq biz. O gün rayonda yaşayan 4 yaşlı qohumum “mən də böyüyəndə Behlülün (”Aşk-i-Memnu" serialının qəhrəmanı) maşınından alacam özümə" deyəndə bu serialların məmə yeyəndən pəpə deyənə qədər hamının həyatına necə dərindən nüfuz etdiyinin şahidi oldum. Demək ki, bu seriallar ictimai rəyə təsir edirmiş, ona baxan türkiyəlilər bizi alverçi, dələduz, avam kimi tanıdıqları kimi, bizlər də artıq utanaraq bu cür olduğumuzu qəbul edirik. Nəticədə isə özgüvənimiz sarsılır, “belə” olmaqla yaşamağa alışırıq.
Sözügedən serialın "facebook"da keçirilən müzakirəsində bir nəfər yazmışdı ki, burda nə var ki? Hələ yaxşı ki, Cazibəni barlarda bədənini satan qadın kimi təqdim etməyiblər. Belinə çöpdən dirək. Siz təsəlliyə baxın. Gör durumumuz nə qədər içlər acısıdır ki, belə şeylərlə toxtaqlıq tapırıq.
Bir sözlə, hepimiz Cazibə olmaq istəmirik. Türkiyəli ssenaristlərin nəzərinə...

1003 dəfə baxılıb