NERDE O ESKİ RAMAZANLAR...

	12 fevral 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

NERDE O ESKİ RAMAZANLAR...

Ötən gün Türkiyədə yol polislərinin iftar vaxtı maşınları saxlayıb, içindən sürücüləri düşürdüyü xəbərini oxuyanda elə osmanlıların öz ləhcəsində “pes” dedim. Ərdoğan hökumətində dini meyllərin güclü olduğunu bilirdim, amma polislərin iftar saatında yol hərəkətini dayandırmasına ilk dəfə şahidlik edirdim. Xəbərin mahiyyəti ilə tanış olanda öyrəndim ki, düşündüyüm kimi deyilmiş. Sən demə, məmur abilər maşındakı sürücüləri öz hesablarına açdıqları iftar süfrəsinə dəvət edir, onlara qulluq göstərir, qarınlarını doyurandan sonra isə “yaxşı yol” deyirlərmiş. 5 ildir davam edən bu aksiyada məqsəd də həmin saatda ac olan sürücülərin diqqətsizliyinin və iftara çatmaq üçün tələsməsinin qarşısını almaq imiş. Yəni qəzalar artmasın, insanlar məmnun qalsın deyə...

Uzun-uzadı paralel aparıb, baş ağrıtmayacam. Sadəcə, bizdə polislərin maşın saxlatmaqda əsas məqsədlərinin öz qarınlarını doyurmaq olduğunu düşünəndə adam bu mənzərəyə heyrət etməyə bilmir. Öz ciblərindən, özü də 5 ildir dalbadal. Türkiyə polisi belə edir. “Bizim yol polisinin də pulu az deyil, belə savab etsə dünyamı dağılar”, - deyib, haqq-hesab açmanın yeri yoxdur. Necə deyərlər, bizim polis bizi qorusun, bəsimizdir. Sadəcə, məsələ bir müsəlman ölkəsində bu müqəddəs aya verilən dəyərlə bağlıdır ki, polislərin davranışı onlardan sadəcə bir örnək idi.
Prinsipcə, son illər Azərbaycanda da oruc tutanların sayı artıb. Ən azı son 10 illə müqayisəli təhlil aparsanız, nə demək istədiyimi anlarsınız. Amma buna müvafiq olaraq, ölkədə hələ də Ramazan mədəniyyəti formalaşmayıb. Misal 1 - büdcədən milyonlarla vəsaiti mədəyə ötürən bələdiyyələr, icra hakimiyyətləri fəqir-füqəra üçün iftar süfrəsi açmır. Niyə? İlin bir ayı belə bir aksiya nədən lazımsız görülür? Danışanda bəyənmədiyimiz nigeriyalılar var ha. Onlar belə ölkənin iri məscidləri və digər islami mərkəzləri daxil olmaqla, mübarək ay ərzində ümumilikdə bir milyon insana iftar süfrəsi təşkil etməyi planlaşdırırlar. Neft və milyonlar səltənətində belə mənzərə nə? Analoqu olmayan kasıblıq?
Misal 2 - Normal ölkələrdə Ramazan ayı boyunca ərzaq, meyvə-tərəvəz qiymətlərində endirimlər baş verir. İnciməyin, yenə Türkiyədən örnək gətirəcəm. Abilər ət bazarında inhisarın qarşısını almaq üçün Avstraliya və Uruqvaydan min tonlarla dana əti gətiriblər. Ki, kasıbın mədəsi ət görsün. Şair demiş, bir dön bizim Bakıya bax. Bazarlar, mağazalar od tutub yanır, qiymətlər kəllə-çarxda. Əslində bu mənzərə bir daha bizim ölkədə endirim mədəniyyətinin (bəli, məhz mədəniyyətinin) olmadığını göstərər. Yeni ildə, Novruz bayramında... bazarlara yaxın düşənin əli yanır bir qayda olaraq. Alverçilər “kimi atım qabağa düşüm”, inhisarçılar “dövlətin malı dəniz, onu yeməyən donuz” ədasında camaatın canına oxuyurlar. Halbuki baxırsan dünyaya, yeni ildə şok sayılacaq 70 faizlik endirimlər hər yeri bürüyür. Bizdə isə alverçilər mövsüm sonunda əldə qalan adda-budda malları kiçik endirimlərlə satırlar. Bunun da adı olur şok kampaniya...
Nəsə, mətləbdən çox uzaqlaşdıq deyəsən. Keçək üçüncü misala, yəni, televiziyaların bu müddətdə sərgilədiyi proqramlara, filmlərə. Ayın gəlişi heç birinin efirində hiss olunmur. Sadəcə, “qaloçka” naminə bir-iki görüntü, süjet, kiçicik verilişlər. Yəni, əhaliyə hesablanmayan bir mavi ekran. Bu da belə...
Və bir də “mən orucam, məni incitməyin”, ədaları. Başqa toplumlarda necədir, bilmirəm, amma bizdə oruc tutanlar azlıq təşkil etdiyindən bəzən yuxarıda yazdığım minnətqarışıq narazılıqları səsləndirmək, eşitmək adi qarşılanır. Bəlkə də ona görə oruc tutmağın bir mədəniyyət olduğu deyilir. Danışıq, davranış... mədəniyyəti kimi ac qalma, ac qala bilmə mədəniyyəti də var. Ac ol, kişi ol - təxminən...
Oruc tutmayan kəsimə aid olsam da, bütün bu “analoqu olmayan xətalar” çevrəmdə baş verdiyindən toxunmadan keçə bilmədim. Türklərin “nerdə o eski ramazanlar” deyə bir sözü var. Bizim millət olaraq “eski ramazanlar”ımız olmayıb, ona görə də bu misal bu yazıda yerinə düşmür. Amma ümid edək ki, vəziyyət heç də belə qalmayacaq və biz də gələcəkdə bu günləri qibtə ilə xatırlamağa ehtiyac duymayacağıq.

956 dəfə baxılıb