TUTU DAHA TOPU TUTMUR | Yeni Müsavat

	25 may 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

TUTU DAHA TOPU TUTMUR

Koordinat şəbəkəsi, alqoritm, obyektlərin simmetriya oxu, daktil informasiya, qraf sxemlər.... İnanmayacaqsınız bəlkə, amma bu terminlər, eləcə də onlar barədə tapşırıqlar 2-ci sinif şagirdlərinin “İnformatika” kitabında yer alıb. Bəli, yaşı təzəcə 7-yə çatan, höccələyə-höccələyə oxuma mərhələsini yeni adlayan körpələrə bu terminlərlə bağlı uzun-uzadı izahat verilir, iş dəftərində isə onlarla bağlı mürəkkəb tapşırıqlar. Hünəri var, yerinə yetirməsin. Uşaq da, valideyn də.

Biz görmüşük ki, iki jurnalist bir araya gələndə ölkədəki yeniliklərdən, ictimai-siyasi həyatdan, bədəbəddə mediadakı dedi-qodulardan danışar. Amma mən həmkarım Samir Sarını həftədə cəmi bir dəfə görürəm, onda da söhbətimiz “sən uşağın filan tapşırığını necə etdin” səpkisində olur. Məlum olur ki, hər ikimiz eyni sinifdə oxuyan uşaqlarımızın tapşırıqları üçün saatlarla baş sındırırıq, özümüzün gücü çatmayanda daha savadlı bildiyimiz adamlardan soruşuruq və sair. Samir bu barədə ötən yazılarından birində yazıb. Amma jurnalistlər bir-birini ancaq tutulanda, döyüləndə müdafiə edəsi deyil ki? Necə deyərlər, bu dəfə də üstümüzə rejim gəlir, özü də təhsilin qatı rejimi... Odu ki, həmkarımın səsinə səs verirəm.
Yeni dərslikləri yazan, onun içinə saysız-hesabsız terminlər, çətin tapşırıqlar dürtən müəlliflər sanki bununla öz savadlarını nümayiş etdirmək istəyirlər. “Bəli, biz bunu bilirik” ədaları. Üstəgəl, meydan oxuma - görək, o çoxbilmiş valideynləriniz də bilirmi? Elə ona görə də evə tapşırıq veriləndə müəllimlər xüsusi olaraq “ana-atanızla birgə bunu yerinə yetirərsiniz” mesajını əlavə edirlər. Uşaq da arxayınlaşır, bir növ müftəxorlaşır və evə girər-girməz “bu gün çoxlu tapşırığıMIZ” var deyə səni də öz yükünə ortaq edir.
Yazının girişində yazdığım terminlərə diqqət edin. Və lütfən bir az da səmimi olun. Koordinat şəbəkəsi, alqoritm, simmetriya oxu, daktil informasiya, qraf sxemlər nə deməkdir soruşsam, hamınız dərhal və düzgün cavabı verə bilərsiniz? Bu, 7 yaşlı uşağın xörəyidir? Məşhur lətifədə deyildiyi kimi, niyə bu müəlliflər biz valideynlərə güvənib, gündə bir hoqqa çıxarırlar? “Valideynlə birgə tapşırıqları həll edin” deyilən məntiq varmı? Bəlkə uşağın valideyni yoxdur, bəlkə savadsızdır, bəlkə işdən gecə 12-də gəlir...? Bəlkə? Ola bilməz? Onsuz da gündə yeni kitab, iş dəftəri, test tapşırıqları çıxarırlar, barı bunu şagirdə layiqincə öyrədəcək müəllimlər də yetişdirsinlər də. Valideyn uşağın dərslərinə nəzarət edə, yekunda ev tapşırıqlarını yoxlaya bilər. Yoxsa ki, qollarımı çirmələyib, ensiklopediya axtarım, internetdə axtarış verim... Yox, daha nələr.
Absurdlara davam. Elə həmin “”İnformatika" kitabında uşaq paltaryuyan maşına 10 litr su yığmaq üçün düymələri ardıcıl basılma alqoritminə uyğun yazmalı, simmetriya oxunun fərqli tərəflərində olan bacı-qardaşın yolunu kəsişdirmədən görüşdürməli... Yalan olmasın, direktorun otağı ilə Təhsil Nazirliyi arasındakı məsafəni torağayla tısbağanın hansı müddətə gedə biləcəyini də hesablamalıdır.
Yazdıqlarım Allah qoymasa, elmi terminlərdir. Hərdən uşaqlara guya əyləncəli, beyni yormayan tapşırıqlar da verilir. Onda da bilmirsən, güləsən, ya ağlayasan. Məsələn, kitabda “hürmür, qapmır, evə də buraxmır” deyə bir sual var, düzgün cavabı da guya qıfıldır. Atalar bu sualı eşidən kimi bığaltı gülümsünüb “içmisənsə, anan da evə buraxmır” cavabını verirlər. Amma müasir uşaqlar bilir ki, qaz, işıq, su pulu yığana qapı açmayan ata-anaları da bu sualın cavabı ola bilər, üst mərtəbədən davamlı olaraq su axıdan, amma qapısını döyəndə israrla açmayan qonşu da. Və ya başqa bir sual. Müəlliflər “Müəllim - qiymət yazır, adamları müalicə edir, yeni dərsi izah edir” testində yanlış olanı soruşurlar. Uşaq da öz aləmində “adamları müalicə edir” cavabını verir. Halbuki hazırda Tibb Universitetində dərs deyən müəllimlərin çoxu həm də xəstəxanalarda insanları müalicə edir, üstəgəl, heç imtahan sessiyasında da tələbələrin “iynə”sini pis vurmur.
Təhsil üzrə ekspert olmaya bilərəm. Amma Allah sizə insaf versin, bu dərslikləri bir az sadələşdirin də. 7 yaşlı uşaqlardan Eynşteyn, Nyuton zəkası ummaq ədalətdir? Yoxsa siz özünüzü Eynşteyn sayırsınız? Onda daha sözüm yoxdur...
P.S. Çox danışdım, uşağın tapşırıqları qaldı. Hələ daktil informasiya tapşırıqlarını çözməli, izahlı lüğətdən bir-iki əndrəbadi sözü tapmalı, məntiq testləri üzərində baş sındırmalıyam. Reklamdakı balaca uşaq kimi çox çalışmam lazım, laaaap çox.

835 dəfə baxılıb