“ALO”nun ANASI AĞLAR QALIB...

	26 may 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

“ALO”nun ANASI AĞLAR QALIB...

Uzun-uzun, şirin-şirin telefon danışıqlarına son. “Evləri köndələn yar” tamaşası misalı, Atoppa, Ağoppa, Balacaxanım, Xırdaxanımın.... kefini soruşmaq üçün elə onların öz evinə getmək lazım gələcək bundan sonra. Ya da Dədə Qorqud zamanlarında olduğu kimi, ocaq yandırmaq. Qoy Əhmədlidən tüstü çıxanda Ayna Sultanovada yaşayan bacınız xəbər tutsun ki, nəsə vəziyyət xarabdır. Dabanını yağlayıb, durub gəlsin sizə. Və ya bir göyərçin alın. Məktub yazıb, ayağına bağlayın, kimə sözünüz-sovunuz varsa, yazın içinə, o da çatdırsın ünvana. Keçmişdə telefon vardı?

Bə nə? Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyi ev telefonlarında dəqiqə hesabı ödənişlərə keçmək üçün Tarif Şurasına yeni təkliflər təqdim etmək niyyətindədir. Dünən nazir isti-isti bəyan etdi ki, ev telefonlarından istifadə haqqı mobil telefonlarda olduğu kimi, amma xeyli ucuz qiymətə dəqiqə hesabı ilə aparılacaq. Yəni sən ağzını açıb, “alo” deməmiş, çötkə işə düşəcək. Sabirin şeirində deyilən kimi, “dinmə, eşitmə” mərhələsinə çatmışıq. Bir azdan qanmamağımız üçün də bir əncam çəkiləcək. Neft ölkəsi, körpülər, keçidlər, bayraqlar... ın bizim belimizdən çıxacağı bəlli idi. Bunlar harasa yardım edirlər, bir ay sonra metroda gedişhaqqı artır, bunlar yekə-yekə bayraqlar asırlar, əvəzində ərzağın qiyməti uçur. Bumeranq kimi. Sadəcə, bir fərqlə - onlar atırlar, zərbəsi qayıdıb bizi yıxır.
Əslində bir tərəfdən də sevindiricidir. Bu günə qədər hökumətin ağzına çullu dovşan sığmayaraq öyündüyü sahələrdən biri sıradan çıxdı. Əvvəllər deyirdilər ki, metro tarifləri bütün dünya ölkələri ilə müqayisədə ən aşağıdır. Ötən ildən gediş haqqı 3 dəfə artdı. Bizdən başqa bütün ölkələrdə ev telefonları ilə danışıqlar ödənişlidir deyə başı qaxınclı olmuşduq, şükür, bu da aradan çıxacaq. Yəni daha öyünəcəkləri heç nə qalmır. Bununla belə, heç kəsin buna etiraz edəcəyi də yoxdur. Telefon qiymətləri artırılır, danışmarıq, onsuz da mobil telefon var. Benzinin qiyməti qalxır, maşın sürmərik, piyada gəzərik - cana xeyirdir.... Allaha şükür, üzüyola camaatıq.
Bir də ki, vaxta qənaət üçün sözlərin, cümlələrin qısaldılması variantı var. Çatdakı kimi. Təşəkkür əvəzinə “tşk”, hər şey qaydasındadır əvəzinə “ok”, görüşərik əvəzinə “grşk”, necəsən əvəzinə də “ncsn” kimi yəni. Dilimizin anasını ağlatmaq bahasına da olsa, bu əziyyətə qatlaşacağıq, cibimiz yanası deyil ki...
Sevgililərin işi lap zülm olacaq düzü. “Çoçuqlar duymasın”ın Haluku demişkən, onsuz da mobil operatorlar bu sevgi-məhəbbət məsələlərindən qazanır. Məlumdu ki, sevgililər daha çox danışır, daha çox mesaj göndərir, bir sözlə, daha çox pul ödəyir. Bəs indi nə olsun? Şəhər telefonu ilə də danışıqlara son? O gün bir filosofun kəlamını oxudum. Adı yadımda qalmayıb, amma qardaş deyir ki, üç hərfli ən uzun söz - eşqdir. Yəni nələr, nələr ifadə edir özündə. Bu da bir çıxış yolu. Bircə dəfə eşq de və otboy ver. Anlayan anlayacaq. Anlamırsa, demək, ondan sənə xeyir gəlməz. (yaman gurultulu oldu ha-S.T.)
Yeri gəlib, qoy bir maraqlı məlumatı da bölüşüm. “Alo” sözü telefonu icad edən Graham Bellin sayəsində yaranıb. Adam telefonu icad edincə ilk xətti sevgilisinin evinə çəkibmiş. İş yerində telefonla axtaranın sevgilisi Allessandra Lolita Oswaldodan başqası ola bilməyəcəyini bildiyindən Graham Bell, telefonu açar açmaz “Allessandra Lolita Oswaldo” deyirmiş. Bell, zamanla sevgilisinə, adını qısaldaraq xitab etməyə başlayıb və telefonu hər açılışında onu “Ale Lolos” deyə qarşılayıb. İşləri uzandıqca Graham Bell, seviglisinin adını daha da qısaldıb və “Alo” deyib. Allessandra isə daha sonra bütün şəhərə telefon yaymaqdan başqa bir şey düşünməyən sevgilisinin saysız təcrübələrindən narahat olaraq onu tərk edib. Yaşlı Bell, sevimlisinin bir gün onu axtaracağı ümidiylə telefonun yanından ayrılmayıb. Hər telefon çalışında sevgilisinin onu axtardığını sanaraq, “Alo” deməyə başlayıb. O günlərdə hamı Bellin xatırəsinə sayğı olaraq, dəstəyi götürdüklərində “alo” deməyə başlayıblar. Ta ki, bu günə kimi...
Bax, bu “alo” həmin “Alo”dur. Bu qədər romantik yəni... Bell onu icad edəndə nə biləydi ki, gün gələcək, Azərbaycanda kimsə öz “Alo”su ilə danışmaq üçün bu qədər əziyyət çəkəcək, borca düşəcək. Necə deyərlər, burda Alonun da anasını ağladırlar...

3047 dəfə baxılıb