Avropa son illərin ən ağır isti hava dalğalarından birini yaşayır. Qitənin qərb və mərkəzi hissəsində temperatur bir çox bölgədə 40 dərəcəyə yaxınlaşır, bəzi yerlərdə isə bu həddi keçir.
Musavat.com xəbər verir ki, meteoroloji xidmətlər ardıcıl xəbərdarlıqlar edir, hökumətlər fövqəladə tədbirlər görür, xəstəxanalar gücləndirilmiş rejimə keçir, meşə yanğınları genişlənir və artıq yüzlərlə insanın ölümünün ekstremal istilərlə əlaqəli olduğu bildirilir.
Niderlandda görünməmiş isti
Niderlandda Amsterdam və ölkənin mərkəzi, eləcə də cənub bölgələrində havanın temperaturu 34–39 dərəcəyə çatıb. Ölkənin meteoroloji xidməti bir sıra ərazilər üçün "narıncı" təhlükə xəbərdarlığı elan edib.
Sakinlərə günün ən isti saatlarında küçəyə çıxmamaq, bol maye qəbul etmək və yaşlı insanlara xüsusi diqqət yetirmək tövsiyə olunub.
Amsterdamda insanlar sərinləmək üçün kanallara, göllərə və parklara üz tutublar. Bu isti dalğası səbəbindən Niderland tarixində ilk dəfə bəzi ərazilər üçün ən yüksək səviyyəli istilik xəbərdarlıqları tətbiq edilib.
Böyük Britaniya rekord həddə yaxınlaşır
Böyük Britaniyada da vəziyyət gərgin olaraq qalır. Meteoroloqlar ölkənin bəzi hissələrində temperaturun 38-40 dərəcəyə yüksələ biləcəyini bildirirlər. Bu göstəricilər iyun ayı üçün tarixi rekordlara çox yaxındır.
Ölkənin müxtəlif bölgələrində ekstremal istilik xəbərdarlıqları qüvvədədir. Bəzi məktəblərdə dərslərin qrafiki dəyişdirilib, səhiyyə qurumları isə yaşlılar və xroniki xəstələr üçün xüsusi xəbərdarlıqlar yayıblar.
"Reuters" və digər beynəlxalq mənbələr bildirirlər ki, Böyük Britaniya artıq tarixinin ən isti iyun günlərindən birini yaşayıb.
Sakinlər isə vəziyyəti belə təsvir edirlər:
"Bu istilik həqiqətən çox ağırdır. Günün ortasında çölə çıxmaq demək olar ki, mümkün deyil".
"Burada istilik dalğası gözlədiyimdən daha güclüdür. Açıq havada qalmaq çətindir".
İspaniyada həm yanğın, həm də ölüm xəbərləri
İspaniyada vəziyyət daha dramatikdir. Güclü istilər fonunda meşə yanğınları geniş əraziləri əhatə edib. Minlərlə hektar meşə sahəsi yanıb, yüzlərlə insan təhlükəsizlik məqsədilə təxliyə olunub.
Rəsmilər bildirirlər ki, yüksək temperatur, güclü külək və quraqlıq yanğınların söndürülməsini xeyli çətinləşdirir. Yanğınsöndürmə qüvvələri fasiləsiz işləsə də, bəzi ərazilərdə alov hələ də tam nəzarət altına alınmayıb.
İspaniyanın rəsmi MoMo ölüm monitorinq sistemi isə bildirir ki, iyunun 21–24-ü arasında qeydə alınan təxminən 212 ölümün ekstremal istilərlə əlaqəli olduğu ehtimal edilir.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, real göstərici sonrakı qiymətləndirmələr zamanı daha da arta bilər.
İtaliya da təhlükə altında
İtaliyanın bir sıra iri şəhərlərində "qırmızı" istilik xəbərdarlıqları qüvvədədir. Roma, Milan, Turin və digər şəhərlərdə temperatur 40 dərəcəyə yaxınlaşıb.
İlkin məlumatlara görə, isti hava nəticəsində azı beş nəfər həyatını itirib. Xəstəxanalara istilik vurması, susuzlaşma və ürək-damar problemləri ilə müraciət edənlərin sayı da kəskin artıb. Bəzi şəhərlərdə elektrik enerjisi sistemləri də yüksək yüklənmə ilə üzləşib.
Fransada faciəvi statistika
Fransada rekord istilər təkcə temperatur rekordlarını deyil, faciəvi statistikanı da yeniləyib.
Rəsmi məlumatlara görə, son isti hava dalğası zamanı ən azı 40 nəfər suda boğularaq ölüb. Onların böyük hissəsi sərinləmək məqsədilə nəzarətsiz su hövzələrinə daxil olan 18 yaşdan kiçik şəxslər olub.
Bununla yanaşı, Fransa Səhiyyə Agentliyi son günlər ərzində isti hava ilə əlaqələndirilən artıq ölüm hallarının sayının 1000-ə çatdığını açıqlayıb. Rəsmilər bildirirlər ki, bu rəqəmin yaxın günlərdə daha da artacağı istisna edilmir.
Alimlər bildirirlər ki, Avropada müşahidə olunan bu ekstremal istilər təsadüfi hadisə deyil. Son illər qlobal iqlim dəyişikliyi nəticəsində qitədə isti hava dalğalarının həm tezliyi, həm də intensivliyi artır.
Mütəxəssislərin fikrincə, insan fəaliyyəti nəticəsində yaranan iqlim dəyişikliyi bu cür hadisələri daha uzunmüddətli və daha təhlükəli edir. Avropa artıq dünyanın ən sürətlə istiləşən qitəsi hesab olunur və bu tendensiyanın yaxın illərdə də davam edəcəyi proqnozlaşdırılır.
Hazırda Avropanın bir çox ölkəsində meteoroloji xidmətlər yüksək hazırlıq rejimində işləyir. Sakinlərə günün ən isti saatlarında açıq havaya çıxmamaq, kifayət qədər su qəbul etmək, uşaqları və yaşlıları xüsusi nəzarətdə saxlamaq tövsiyə olunur. Sinoptiklərin proqnozlarına görə, isti hava dalğasının təsiri yaxın günlərdə də davam edə bilər.
Hazırkı sinoptik proqnozlar göstərir ki, Avropadakı rekord istilərin eyni miqyasda dərhal Azərbaycana keçməsi gözlənilmir. Bununla belə, iyulun ilk yarısında Cənubi Qafqazda, o cümlədən Azərbaycanda temperaturun normadan yüksək olması ehtimalı artır.
Azərbaycan üçün əsas gözləntilər bunlardır:
Aran rayonlarında temperaturun tez-tez 38–42°C, bəzi günlərdə isə 43–44°C-yə çatması mümkündür.
Bakı və Abşeronda istilərin əsasən 35–39°C, bəzi yerlərdə isə 40–42°C-yə qədər yüksəlməsi ehtimal olunur.
Dağətəyi və dağlıq rayonlarda günün ikinci yarısında qısamüddətli leysan, şimşək və güclü külək halları müşahidə oluna bilər.
Uzunmüddətli isti hava fonunda quraqlıq və meşə yanğınları riski də yüksəlir. Bu tendensiya təkcə Avropada deyil, region üzrə də müşahidə olunur.
Bununla belə, yaxın bir neçə gün üçün Azərbaycanda hava nisbətən mülayim olacaq. Sinoptiklərin son məlumatına görə, Bakı və Abşeronda temperatur gündüz 23–27°C civarında olacaq, bəzi rayonlarda yağış və şimşək gözlənilir.
Yəni Avropadakı 40–45 dərəcəlik ekstremal isti qübbəsi hazırda birbaşa Azərbaycana yayılmır. Lakin iyul ayı ərzində ölkədə yenidən anomal isti hava dalğalarının müşahidə olunması ehtimalı yüksək qiymətləndirilir.
E.Məmmədəliyev,
Musavat.com
