Arxeoloqlar Aralıq dənizi sahili yaxınlığında qədim Misir dövrünə aid 18 məzarlıq aşkar ediblər. Dünyanın diqqətini çəkən əsas məqam isə ölülərlə birlikdə dəfn edilən zəngin əşyaların arasında 24 qızıl dilin tapılması olub.
Musavat.com xəbər verir ki, bu barədə məlumatı "Daily Galaxy" nəşri yayıb.
Marina əl-Alameyn bölgəsində tapılan bu nadir nümunələr Misir, Yunan və Roma ənənələrinin qovuşduğu dövrün dəfn adətlərinə tamamilə yeni bir baxış bucağı gətirir.
Məzarlar İsgəndəriyyə şəhərindən təxminən 100 kilometr qərbdə yerləşən qədim Marina əl-Alameyn şəhərində aşkarlanıb.
Misirin Turizm və Tarixi Abidələr Nazirliyi tapıntıların Ptolemeylər (eradan əvvəl 322-30-cu illər) və ya Roma (eradan əvvəl 30 - eramızın 395-ci illəri) dövrünə aid olduğunu açıqlayıb.
Nazirliyin rəsmi bəyanatında qeyd olunur ki, qazıntılar zamanı müxtəlif tipli məzarlar üzə çıxıb. Onlardan 11-i torpağın dərinliklərində qazılıb, digər 7-si isə səthə daha yaxın hissədə inşa edilib.
Arxeoloqlar qəbir kameralarının daxilində qədim Misir dəfn ayinləri ilə bağlı bir neçə mühüm element, o cümlədən insan qalıqları, qurbanlıq qurbangahı və böyük qranit tabut tapıblar. Ən azı iki skelet aşkarlansa da, tədqiqatçılar bu insanların mumiyalandığını hələlik dəqiq müəyyən edə bilməyiblər.
Məzarlardan birində tapılan 2,5 metr uzunluğundakı qranit tabutun qapağı tapılarkən bağlı olub. Hazırda tabutun içindəki qalıqlar laboratoriya şəraitində öyrənilir. Bu kəşflər qədim Misirdə fərqli mədəniyyətlərin necə birgə yaşadığını nümayiş etdirən əvvəlki tədqiqatları daha da zənginləşdirir.
Araşdırma zamanı ən çox heyrət doğuran tapıntı, yəqin ki, mumiyaların ağzına yerləşdirilmiş 24 qızıl dildən ibarət kolleksiya olub. Qədim misirlilər inanırdılar ki, qızıl tanrıların ətidir və qızıl dillər ölülərə o dünyada ünsiyyət qurmağa kömək edə bilər. Bu əşyalar xüsusilə ölülərin yeraltı dünya tanrısı Osiris qarşısında mühakimə olunduğu an üçün nəzərdə tutulurdu.
Nazirliyin arxeoloqu Heşam Hüseyn mövzu ilə bağlı bunları deyib:
"Qızıl dillər Misirdə Ptolemeylər və Roma dövrlərinə aid bəzi dəfnlərdə yaxşı sənədləşdirilmiş bir xüsusiyyətdir. Onlar adətən mərhumun o dünyada danışmasına imkan verən rəmzi dəfn amuletləri kimi şərh olunur".
Yeni tapılan əşyalardan birinin qədim Misirdə mühafizə və qorunma rəmzi olan "Horusun Gözü"nü (Ucat) təsvir etdiyi güman edilir.
Bununla belə, heç də bütün artefaktların təyinatı dəqiq müəyyən edilməyib. Əvvəllər Verona Universitetində çalışmış arxeoloq Attilio Mastroçinke bildirib ki, nazirliyin yayımladığı fotolardakı əşyalardan biri qızıl dildən daha çox buğda sünbülünə bənzəyir. Buğda simvolları isə qədim yunan və Roma dünyasında bərəkətlə əlaqələndirilirdi və geniş yayılmışdı.
Digər tapıntılar arasında Misirin "yalançı qapı"sına bənzəyən əsası olan qurbanlıq qurbangahı da var. Bu rəmzi qapılar qədim məzarlarda geniş yayılmışdı və diri ilə ölülərin dünyasını birləşdirdiyinə inanılırdı.
"Yalançı qapı qədim Misir dəfn memarlığının ən qədim və ən tanınan elementlərindən biridir. Ənənəvi Misir inanclarında bu, dirilər və ölülər dünyası arasında əlaqəni simvolizə edirdi ki, bunun vasitəsilə mərhum dirilər tərəfindən təqdim olunan qurbanları mənəvi olaraq qəbul edə bilirdi", - deyə H.Hüseyn izah edib.
Lakin digər mütəxəssislər bu şərhə ehtiyatla yanaşırlar. Varşava Universitetindən Kşıştof Yakubyak qurbangahın ənənəvi yalançı qapılarla birbaşa müqayisə edilməzdən əvvəl əlavə araşdırmaya ehtiyacı olduğunu və obyektin sadəcə tamamlanmamış qaldığını ehtimal edib.
Qazıntılar zamanı yunan sevgi və gözəllik ilahəsi Afroditanın natamam heykəli də aşkar edilib. Bu kəşf Ptolemeylərin hakimiyyəti dövründə Misirdə yunan mədəniyyətinin güclü təsirini parlaq şəkildə nümayiş etdirir.
Marina əl-Alameyndəki Polşa-Misir arxeoloji missiyasının direktoru Dorota Dzerjbicka bildirib ki, tapıntılar bu qədim şəhərin mədəni cəhətdən çoxşaxəli bir cəmiyyət olduğunu, həm gündəlik həyatda, həm də dəfn ayinlərində Misir və yunan-roman ənənələrinin bir-birinə qovuşduğunu sübut edir.
İqbal RZAYEV,
Musavat.com
