Ukraynada prezident seçkilərinin payız aylarında keçiriləcəyi ilə bağlı iddialar fonunda ölkənin Böyük Britaniyadakı səfiri, Silahlı Qüvvələrin keçmiş baş komandanı Valeri Zalujnının namizədliyini irəli sürmək niyyətini təsdiqləməsi siyasi gündəmin əsas mövzusuna çevrilib. Son aylarda müxtəlif ictimai rəy sorğularında Zelenskinin əsas rəqibi kimi göstərilən Zalujnının hakimiyyətə gələcəyi təqdirdə Ukraynanın daxili və xarici siyasətində hansı dəyişikliklərin baş verə biləcəyi barədə müxtəlif ssenarilər müzakirə olunur.
Musavat.com xəbər verir ki, Kiyev Regional İctimai Təşkilatı "Siyasi Təhsil Mərkəzi"nin sədri İvan Mezyuxo "Svobodnaya pressa" ya bildirib ki, Zelenskinin ofisi bir müddətdir ki, seçkilərə hazırlaşır: "İdeal olaraq, o, seçkiləri keçirməməyi üstün tutardı, amma keçirsə, bu, bütün demokratik prosedurlara riayət etməyə imkan verməyən ildırım sürətli bir proses olacaq. Və belə bir qeyri-demokratik seçkidə Zelenski, heç olmasa səsvermənin birinci turunda, həqiqətən birinci yeri tuta bilərdi.Əlbəttə ki, Rusiya üçün heç nə dəyişməyəcək. Bəlkə də yeganə əsas dəyişiklik Zalujnı seçilərsə, rəsmi olaraq qanuni prezidentin olması olacaq. Amma əsasən, bunların heç biri Rusiya üçün məqbul deyil, çünki onlar müharibəni heç bir güzəşt olmadan davam etdirmək əzmindədirlər".
Hakimiyyət dəyişər, amma siyasi kurs dəyişməz
Bir çox Qərb və regional analitiklər hesab edirlər ki, Zalujnının prezident seçilməsi Ukraynanın əsas geosiyasi istiqamətini dəyişməyəcək. O, NATO və Avropa İttifaqına inteqrasiya xəttini davam etdirəcək, Qərblə hərbi əməkdaşlığı daha da gücləndirməyə çalışacaq və Rusiyaya münasibətdə sərt mövqeyini qoruyacaq.
Bu ssenariyə görə, dəyişəcək əsas məsələ siyasi üslub olacaq. Zalujnı hərbçi kimi daha praqmatik idarəetmə modeli təqdim etməyə çalışa bilər. Dövlət aparatında geniş kadr dəyişiklikləri, xüsusilə Prezident Administrasiyası və təhlükəsizlik strukturlarında yenilənmə baş verə bilər. Siyasi ekspertlərin bir hissəsi hesab edir ki, Zalujnının ən böyük üstünlüyü müharibənin bütün siyasi məsuliyyətini əvvəlki hakimiyyətin üzərinə yönəldə bilməsidir. Əgər o, prezident seçilərsə, iqtisadi böhran, korrupsiya, səfərbərlik problemləri, sosial narazılıqlar və cəbhədəki uğursuzluqların əsas məsuliyyətini Zelenski komandasının üzərinə qoyaraq yeni siyasi səhifə açmağa cəhd göstərə bilər.
Belə yanaşma yeni hakimiyyətə həm daxildə legitimlik qazandıra, həm də beynəlxalq tərəfdaşlarla münasibətlərdə əlavə manevr imkanları yarada bilər.
Qərbin Ukraynaya dəstəyində yeni mərhələ başlaya bilər
Zalujnı Qərbdə kifayət qədər tanınan fiqurdur. Onun NATO ölkələrinin hərbi rəhbərləri ilə uzun illər ərzində formalaşdırdığı əlaqələr gələcəkdə Ukraynaya hərbi və maliyyə yardımının davam etdirilməsinə müsbət təsir göstərə bilər.
Bəzi müşahidəçilər hesab edirlər ki, xüsusilə Böyük Britaniya Zalujnını uzun müddətdir perspektivli lider kimi görür. Bununla yanaşı, ABŞ-da da onun peşəkar hərbçi imici müsbət qiymətləndirilir. Digər analitiklər isə vurğulayırlar ki, Vaşinqtonun mövqeyi yalnız şəxslərdən deyil, ümumi geosiyasi maraqlardan asılı olacaq.
Rusiya ilə danışıqlar üçün yeni imkan yarana bilər
Bu, ən çox müzakirə olunan ssenarilərdən biridir.Bəzi ekspertlərin fikrincə, Zalujnı hakimiyyətə gəldikdən sonra müəyyən müddət keçdikdən sonra Moskva ilə yeni danışıqlar formatına başlamağa cəhd edə bilər. Bunun səbəbi onun əvvəlki hakimiyyətin qərarlarından formal olaraq məsuliyyət daşımaması ilə izah olunur.
Digər tərəfdən, bir sıra analitiklər hesab edirlər ki, Zalujnı da Ukraynanın təhlükəsizlik və ərazi bütövlüyü məsələlərində sərt mövqedən çıxış etdiyinə görə onun dövründə də kompromis əldə etmək asan olmayacaq. Keçmiş baş komandan kimi Zalujnının dövlət idarəçiliyində təhlükəsizlik və hərbi prioritetləri ön plana çıxaracağı ehtimal edilir.
Bu halda Müdafiə Nazirliyi, Baş Qərargah və xüsusi xidmət orqanlarının siyasi qərarların qəbulunda rolu arta bilər. Hərbi sahədə islahatlar, müdafiə sənayesinin genişləndirilməsi və ordunun yenidən təşkilinə xüsusi diqqət yetirilə bilər.
Daxildə siyasi qarşıdurma dərinləşə bilər
Əgər Zelenski komandası hakimiyyəti asanlıqla təhvil verməzsə, Ukraynada uzunmüddətli siyasi böhran yaranması ehtimalı da istisna edilmir.
Ekspertlər hesab edirlər ki, hakimiyyət daxilində müxtəlif siyasi qrupların və oliqarxların maraqlarının toqquşması yeni administrasiyanın fəaliyyətini çətinləşdirə bilər. Bu isə islahatların tempinə və dövlət idarəçiliyinin səmərəliliyinə mənfi təsir göstərə bilər.Zalujnının peşəkar hərbçi olması onun cəbhədə taktiki və operativ qərarlara daha çox təsir göstərməsi ilə nəticələnə bilər. Bununla yanaşı, müharibənin ümumi gedişi təkcə Ukrayna rəhbərliyindən deyil, Rusiyanın qərarlarından, Qərbin hərbi dəstəyindən, iqtisadi vəziyyətdən və beynəlxalq diplomatik proseslərdən asılı olacaq. Bu səbəbdən təkcə prezident dəyişikliyinin qısa müddətdə müharibənin taleyini dəyişəcəyi barədə qəti nəticə çıxarmaq mümkün deyil.
Musavat.com
