Heç baş verməmiş bir söhbəti beyninizdə dəfələrlə canlandırdığınız və ya günlər əvvəl yaşanan bir hadisəni yenidən-yenidən düşündüyünüz olurmu? Mütəxəssislərin fikrincə, bu hal bir çox insanda müşahidə olunur və uzun müddət davam etdikdə insanın zehni enerjisini tükədə, narahatlıq səviyyəsini artıra bilər.
Psixoloqlar bildirirlər ki, həddindən artıq düşünmə çox vaxt problemi həll etmək cəhdi kimi görünsə də, əslində insanı eyni fikirlər ətrafında dövr etməyə məcbur edə bilər. Bu vəziyyət zamanla həm psixoloji rahatlığa, həm də gündəlik həyat keyfiyyətinə mənfi təsir göstərə bilər.
Mütəxəssislərin diqqət çəkdiyi ən çox rast gəlinən həddindən artıq düşünmə formaları bunlardır:
1. Ən pis ehtimalları gerçək kimi qəbul etmək
Adi hadisələr belə bəzi insanlarda dərhal mənfi ssenarilərin yaranmasına səbəb ola bilər. Məsələn, qısa bir mesaj, cavabsız qalan zəng və ya gözlənilməz görüş dəvəti insanın beynində ən pis ehtimalları canlandıra bilər.
Mütəxəssislər belə hallarda insanın özündən soruşmasını tövsiyə edir: “Ortada real problem varmı, yoxsa sadəcə baş verməmiş ehtimalları düşünürəm?”
2. Keçmiş hadisələri davamlı təhlil etmək
Keçmişdə deyilmiş bir söz, verilmiş qərar və ya qaçırıldığı düşünülən bir fürsət haqqında uzun müddət düşünmək insanı həmin hadisəyə bağlı saxlaya bilər. Psixoloqlar qeyd edirlər ki, keçmişdən nəticə çıxarmaq faydalıdır, lakin eyni hadisəni təkrar-təkrar analiz etmək yeni həll yolu yaratmaya bilər.
3. Daim təhlükə axtarmaq
Bəzi insanlar ən kiçik dəyişiklikləri belə mümkün təhlükə kimi qəbul edir. Bədənin hər hansı əlamətini, yaxud ətrafdakı insanların davranışındakı fərqi həddindən artıq analiz etmək davamlı gərginliyə səbəb ola bilər. Mütəxəssislər xatırladır ki, beynin təhlükə axtarması hər zaman real təhlükənin olduğu anlamına gəlmir.
4. Hər problemi dərhal həll etmək istəyi
Qeyri-müəyyənlik bir çox insan üçün çətin olsa da, bütün problemləri dərhal həll etmək mümkün deyil. Bəzən fasilə vermək və emosiyaların sakitləşməsinə imkan yaratmaq daha düzgün qərarlar qəbul etməyə kömək edir.
5. Özünü həddindən artıq tənqid etmək
Səhvlərdən nəticə çıxarmaq əvəzinə özünü sərt şəkildə qınamaq da həddindən artıq düşünmənin formalarından biri hesab olunur.
Mütəxəssislər insanlara belə sual verməyi tövsiyə edir: “Eyni vəziyyətdə olan bir dostuma da özümə davrandığım kimi sərt yanaşardım?”
6. Başqalarının fikirlərinə həddindən artıq fokuslanmaq
Xüsusilə sosial mühitdə bəzi insanlar görünüşlərini, danışıq tərzlərini və başqalarının onlar haqqında düşüncələrini davamlı analiz edir. Bu isə insanın həmin andan zövq almasına mane ola bilər.
7. Beyinə gələn hər fikrə böyük məna vermək
Mütəxəssislər bildirirlər ki, insan beyninə zaman-zaman narahatedici və ya qəribə fikirlərin gəlməsi normaldır. Əsas problem həmin fikirlərin insanın xarakterini və ya gerçəkliyi müəyyən etdiyinə inanmaqdır. Psixoloqlar vurğulayırlar ki, hər düşüncə gerçək deyil və insanı müəyyən etmir.
Mütəxəssislərin fikrincə, həddindən artıq düşünmə ilə mübarizədə ilk addım bu düşüncə dövrəsini tanımaqdır. Diqqəti real problemlərə yönəltmək, həll edilə bilməyən məsələlərə görə özünü yormamaq və lazım olduqda peşəkar dəstək almaq psixoloji rahatlığın qorunmasına kömək edə bilər.//Demokrat.az
