Ermənistanda keçirilən növbədənkənar parlament seçkiləri təkcə hakimiyyət uğrunda mübarizə deyil, həm də ölkənin gələcək geosiyasi istiqamətinin müəyyənləşdirilməsi baxımından son illərin ən mühüm siyasi hadisəsi hesab olunur. Seçki kampaniyası boyunca Ermənistan cəmiyyəti faktiki olaraq iki fərqli yol arasında seçim etməli idi: Nikol Paşinyanın təklif etdiyi sülh, normallaşma və Qərblə yaxınlaşma kursu, yoxsa Robert Köçəryan, Samvel Karapetyan və onların təmsil etdiyi daha çox Rusiya yönümlü, revanşist siyasi xətt.
Musavat.com xəbər verir ki, Ermənistan Mərkəzi Seçki Komissiyasının açıqladığı yekun nəticələrə görə, Nikol Paşinyanın rəhbərlik etdiyi “Vətəndaş müqaviləsi” partiyası 49,81 faiz səs toplayaraq seçkilərin qalibi olub. Samvel Karapetyanın rəhbərlik etdiyi “Güclü Ermənistan” bloku 23 faizdən çox, Robert Köçəryanın “Ermənistan” bloku isə təxminən 8-10 faiz aralığında nəticə göstərib. Seçici fəallığı isə təxminən 59 faiz təşkil edib.
Beynəlxalq medianın ilk reaksiyası da diqqət çəkib. Reuters seçkinin nəticələrini Ermənistanın son illərdə başladığı xarici siyasət kursuna verilmiş dəstək kimi qiymətləndirib. Agentliyin təhlilində vurğulanır ki, Paşinyan hakimiyyətini qorusa da, seçkinin əsas məzmunu Ermənistanın Rusiya ilə münasibətlərinə və Qərbə inteqrasiya prosesinə münasibətin müəyyənləşməsi olub. Reuters qeyd edir ki, hakim partiya hökuməti təkbaşına quracaq gücə malikdir, lakin konstitusion dəyişikliklər üçün lazım olan üstünlüyü əldə etməyib.
BBC və digər Avropa nəşrlərində də oxşar yanaşma üstünlük təşkil edib. Qərb mediasının böyük hissəsi bu seçkiləri Ermənistanın geosiyasi seçimi kimi təqdim edib. Bir çox müşahidəçilərin fikrincə, erməni seçicisi Moskva orbitinə qayıdışı deyil, daha müstəqil xarici siyasət kursunu dəstəkləyib. Bununla yanaşı, Avropa mediası bir məqama da diqqət çəkir: Paşinyana verilən səslər yalnız onun siyasətinə dəstək deyil, həm də müxalifətin zəifliyinin nəticəsidir. Erməni siyasi şərhçilərinin bir hissəsi hesab edir ki, seçicilərin əhəmiyyətli hissəsi Paşinyanı ideal lider hesab etdiyi üçün deyil, alternativlərin daha riskli olduğunu düşündüyü üçün dəstəkləyib.
Maraqlıdır ki, seçki nəticələri Ermənistan cəmiyyətində son illərdə baş verən psixoloji dəyişiklikləri də ortaya çıxardı. 2020-ci il müharibəsindən və 2023-cü ildə Qarabağ məsələsinin yekun bağlanmasından sonra ölkədə uzun müddət revanşist ritorikanın yenidən güclənəcəyi gözlənilirdi. Lakin səsvermənin nəticələri göstərdi ki, erməni seçicisinin əksəriyyəti yeni müharibə və qarşıdurma perspektivinə deyil, sabitlik və iqtisadi inkişaf vədlərinə üstünlük verib.
Bununla belə, Paşinyanın qələbəsini mütləq zəfər kimi qiymətləndirmək düzgün olmazdı. Əgər 2018-ci ildə o, inqilab lideri kimi cəmiyyətin böyük əksəriyyətinin dəstəyini qazanmışdısa, bu gün Ermənistan daha parçalanmış siyasi mənzərə nümayiş etdirir. Seçicilərin təxminən yarısı başqa siyasi qüvvələrə səs verib. Bu isə Paşinyanın hakimiyyətdə qalsa belə, əvvəlki qədər rahat manevr imkanlarına malik olmadığını göstərir.
Seçkilərdən sonra Nikol Paşinyan nəticələri Ermənistan xalqının dövlətçilik, müstəqillik və gələcək naminə verdiyi qərar kimi qiymətləndirib. O bildirib ki, vətəndaşlar ölkənin inkişafı, təhlükəsizliyi və sabitliyi naminə səs veriblər. Ermənistan hökumət başçısı eyni zamanda Avropa ilə yaxınlaşma siyasətinin davam etdiriləcəyini açıqlayıb. Bununla yanaşı, o, Rusiya ilə münasibətlərin də saxlanılacağını vurğulayıb və Ermənistanın Avrasiya İqtisadi İttifaqındakı fəaliyyətini davam etdirəcəyini bildirib.
Hakim komandanın qiymətləndirməsinə görə, seçkinin əsas nəticəsi Ermənistan cəmiyyətinin sülh gündəliyini dəstəkləməsidir. Paşinyanın tərəfdarları hesab edirlər ki, erməni seçicisi keçmiş hakimiyyət komandalarının hakimiyyətə qayıdışını istəmədi və ölkənin gələcəyini yeni reallıqlar çərçivəsində qurmağa üstünlük verdi.
Müxalifətin yanaşması isə tam fərqlidir. Samvel Karapetyan və Robert Köçəryan düşərgəsi seçkinin nəticələrini hakimiyyət üçün uğur, ölkə üçün isə təhlükəli istiqamət kimi təqdim edir. Onların fikrincə, Paşinyanın siyasəti Ermənistanı Rusiyadan uzaqlaşdırır və ölkəni geosiyasi risklərlə üz-üzə qoyur. Buna baxmayaraq, müxalifət də etiraf edir ki, seçkinin nəticələri hakimiyyət dəyişikliyi üçün yetərli olmayıb.
Əslində, seçkilərin ən mühüm nəticələrindən biri də məhz burada ortaya çıxır. Rusiya yönümlü siyasi qüvvələr məğlub olsalar da, Ermənistan siyasətindən silinməyiblər. Təxminən üçdəbirə yaxın seçicinin bu düşərgəyə səs verməsi Moskvanın Ermənistandakı təsir imkanlarının hələ də qalmaqda olduğunu göstərir. Bu baxımdan, Kreml seçkini uduzsa da, Ermənistanı tam itirməyib.
Azərbaycanlı siyasi təhlilçilərin böyük hissəsi isə seçkinin nəticələrini fərqli aspektdən qiymətləndirir. Ekspertlərin fikrincə, əsas qalib təkcə Paşinyan deyil, həm də 44 günlük Vətən müharibəsindən sonra formalaşmış yeni regional reallıqdır. Onların qənaətinə görə, erməni seçicisi faktiki olaraq revanşizmi rədd edib və ölkənin gələcəyinin Azərbaycan və Türkiyə ilə münasibətlərin normallaşdırılmasından keçdiyini qəbul etməyə başlayıb.
Azərbaycan mediasında da seçkilər əsasən bu rakursdan təqdim olunub. Şərhlərdə vurğulanır ki, erməni cəmiyyəti ilk dəfə olaraq keçmişlə deyil, gələcəklə bağlı seçim edib. Bununla yanaşı, Azərbaycan ekspertləri Paşinyanın qələbəsini Ermənistanın bütün problemlərinin həlli kimi də qiymətləndirmirlər. Onların fikrincə, qarşıdakı dövrdə İrəvan həm daxildə rusiyapərəst qüvvələrin təzyiqi, həm də regionda dəyişən geosiyasi balans səbəbindən mürəkkəb qərarlar verməli olacaq.
Beləliklə, Ermənistan seçkiləri bir mühüm həqiqəti ortaya çıxardı. Ermənilər Paşinyanı seçdilər, amma ona limitsiz mandat vermədilər. Rusiya yönümlü qüvvələri hakimiyyətə gətirmədilər, amma onları siyasi səhnədən də silmədilər. Sülh gündəliyinə dəstək verdilər, lakin ölkə daxilindəki bütün mübahisələri bağlamadılar.
Bu səbəbdən 2026-cı il seçkilərini Paşinyanın son qələbəsi deyil, Ermənistanın gələcəyi uğrunda yeni siyasi mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirmək daha doğru görünür.
Musavat.com
