2026-cı ilin yanvarı dünya siyasi tarixində dönüş nöqtəsi kimi yadda qaldı. İllərdir “devrilməz”, “toxunulmaz” kimi təqdim olunan, ətrafında çoxqatlı təhlükəsizlik qalxanı formalaşdıran Venesuela lideri Nikolas Maduronun xüsusi əməliyyatla ələ keçirilməsi təkcə Karakası deyil, qlobal güc mərkəzlərini də silkələdi. Bu hadisə bir daha sübut etdi ki, ən sərt diktaturalar belə daxildən sındıqda, ən möhkəm istehkamlar bir gecənin içində dağıla bilir.
Maduronun ələ keçirilməsi ilə bağlı yayılan məlumatlar göstərir ki, bu proses ani və spontan yox, illərlə qurulan, səbrlə gözlənilən və doğru anda işə salınan çoxqatlı planın nəticəsi olub.
Əsas sual isə budur: bu qədər qorunan bir lider necə oldu ki, gecəyarısı öz yataq otağından çıxarılaraq beynəlxalq ədalət mexanizminin əlinə keçdi?
Nikolas Maduronun təhlükəsizlik sistemi klassik dövlət mühafizəsindən qat-qat mürəkkəb idi.
Musavat.com-un araşdırmasına görə, o, təkcə Venesuela ordusuna güvənmirdi. Müxtəlif mənbələrin və Qərb kəşfiyyatına yaxın analitiklərin məlumatlarına görə, Maduronun şəxsi təhlükəsizliyi üç əsas sütun üzərində qurulmuşdu: Kuba kəşfiyyatı, yerli xüsusi xidmət orqanları və xarici muzdlular.
Ən diqqətçəkən detal Kuba kəşfiyyatının – G2 strukturunun – Maduronun birbaşa yaxın çevrəsində yer almasıdır. Xüsusi təyinatlı “Avispas Negras” – yəni “Qara Arılar” kimi tanınan bu qrupun üzvləri illər boyu Maduronun yaşayış məkanlarına, hətta yataq otağına qədər giriş imkanı əldə etmiş yeganə xarici qüvvə sayılırdı. Onlar sadəcə mühafizəçi deyil, eyni zamanda psixoloji nəzarət mexanizmi idi.
Digər mühüm sütun isə Rusiyanın muzdlu hərbi strukturları idi. Karakasın strateji obyektlərində, xüsusilə neft yataqları və enerji infrastrukturu ətrafında “Vaqner” tipli silahlı qruplaşmaların yerləşdirildiyi dəfələrlə beynəlxalq hesabatlarda yer alıb. Bu qüvvələr həm mümkün hərbi çevrilişlərə qarşı “son sığorta”, həm də xarici müdaxilə ehtimallarına qarşı canlı qalxan rolunu oynayırdı.
Daxildə isə Maduro qorxu üzərində qurulan nəhəng nəzarət mexanizmi yaratmışdı. SEBIN – Venesuelanın Milli Kəşfiyyat Xidməti – faktiki olaraq ölkə daxilində hər kəsi izləyən, hər etirazı beşiyində boğan bir repressiya maşınına çevrilmişdi. Məhəllə-məhəllə, ailə-ailə işləyən bu struktur uzun müddət Maduronun hakimiyyətini qoruyan əsas dayaqlardan biri idi.
Lakin 2026-cı ilin o məlum gecəsində bu mexanizmlərin hamısı sanki eyni anda iflic oldu.
Maduro ilə bağlı illərdir dolaşan ən məşhur miflərdən biri onun “ikili”lərdən istifadə etməsi idi. Məlumatlara görə, o, sui-qəsd qorxusuna görə eyni vaxtda bir neçə iqamətgahda işıqları yandırır, təhlükəsizlik qüvvələrini müxtəlif istiqamətlərə bölür və yatdığı yeri tez-tez dəyişirdi. Bu üsul uzun müddət işə yarasa da, son gecə artıq heç bir əhəmiyyəti qalmadı.
Qərb mediasında və təhlükəsizlik dairələrində yayılan məlumatlara əsasən, ABŞ tərəfindən həyata keçirildiyi iddia olunan “Operation Absolute Resolve” çərçivəsində Maduronun elektron müdafiə sistemləri daxildən sıradan çıxarılıb. Rusiya istehsalı olan radioelektron mübarizə və siqnal boğucu texnologiyalar – o cümlədən “Krasuxa” tipli sistemlər – məhz daxili giriş nöqtələrindən deaktiv edilib.
Ən sarsıdıcı detal isə xəyanət ehtimalıdır. Kəşfiyyat mənbələri iddia edir ki, Maduronun ən yaxın çevrəsində yer alan yüksək rütbəli generallardan biri gecə saat 03:00 radələrində sarayın gizli giriş kodlarını qarşı tərəfə ötürüb. Məhz bu məqam “keçilməz qala” mifinin faktiki sonu olub.
Beləliklə, illərlə milyardlarla dollar xərclənən təhlükəsizlik infrastrukturu, xarici muzdlular, Kuba agentləri və yerli kəşfiyyat şəbəkəsi cəmi bir neçə saatın içində dağıldı. Bu hadisə bir daha sübut etdi ki, avtoritar rejimlərin ən zəif nöqtəsi xarici təzyiq deyil, daxildə yığılan qorxu, narazılıq və səssiz satqınlıqdır.
Nikolas Maduronun ələ keçirilməsi təkcə bir liderin süqutu deyil. Bu, Latın Amerikasında, hətta daha geniş coğrafiyada avtoritar rejimlər üçün ciddi mesajdır: “qızıl qəfəs” nə qədər möhkəm görünsə də, açarı çox vaxt elə içəridə olur.
İndi əsas sual açıq qalır: bu hadisə regionda yeni bir siyasi mərhələnin başlanğıcıdır, yoxsa qlobal güclərin daha böyük oyununun yalnız bir pərdəsidir?
Musavat.com bu prosesin məhkəmə mərhələsini, Maduronun qapalı ifadələrini və pərdəarxası danışıqları diqqətlə izləyəcək. Növbəti yazıda bu “gecəyarısı əməliyyatı”nın hüquqi və geosiyasi nəticələrinə ayrıca toxunacağıq.
Musavat.com
